Zorginstituut beoordeelt nieuwe obesitasmedicijnen
Binnenkort start de beoordeling van obesitasmedicijnen Wegovy (semaglutide) en Mounjaro (tirzepatide) voor toelating tot het basispakket van de zorgverzekering. Zorginstituut Nederland kijkt hierbij voorlopig alleen naar de effectiviteit en gezondheidswinst voor 2 verschillende patiëntengroepen: mensen met een BMI vanaf 30 met bijkomende aandoeningen en mensen met een BMI vanaf 35.
Steun van zorgprofessionals en patiënten
Deze zogeheten getrapte aanpak betekent dat nieuwe obesitasmiddelen voorlopig alleen voor deze 2 patiëntengroepen worden beoordeeld en mogelijk vergoed. In beide gevallen gaat het om mensen met grote gezondheidsproblemen veroorzaakt door hun obesitas. De gekozen aanpak heeft brede steun van zorgprofessionals, patiëntenverenigingen en zorgverzekeraars. Als deelnemers aan de Ronde Tafel Obesitas hebben zij het afgelopen jaar hierover actief meegedacht met het Zorginstituut.
Negatief advies Wegovy in 2024
In 2024 adviseerde het Zorginstituut nog negatief over de vergoeding van Wegovy. Hoewel vaststaat dat dit middel leidt tot gewichtsverlies, was er destijds nog veel onduidelijk over bijwerkingen en het effect op lange termijn. Hierdoor kon niet worden beoordeeld of de prijs in een redelijke verhouding stond tot de gezondheidswinst, oftewel de kosteneffectiviteit. Ook was niet duidelijk welke patiënten het meeste baat zouden hebben bij het middel.
Europees Medicijnen Agentschap
Volgens het Europees Medicijnen Agentschap (EMA) mogen mensen Wegovy gebruiken vanaf een BMI van 27 en tenminste 1 gerelateerde aandoening. In Nederland gaat het dan om een groep van 4,1 miljoen mensen. De kosten kunnen daardoor in theorie oplopen tot 10 miljard euro per jaar. Omdat mensen eerst een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) moeten volgen en ook niet iedereen de medicijnen zou willen gebruiken, schatte het Zorginstituut vorig jaar het aantal mensen in de praktijk lager in en de kosten daarmee op 1,3 miljard euro per jaar.
Meeste bewijs
Op basis van de input van de Ronde Tafel Obesitas kiest het Zorginstituut er nu voor eerst te kijken naar mensen met ernstige obesitas of mensen met obesitas en comorbiditeiten. Voor deze 2 groepen is op dit moment het meeste wetenschappelijk bewijs beschikbaar dat de behandeling met deze medicijnen kan leiden tot verbetering van de gezondheid.
Grote groep patiënten
Ook met deze afbakening gaat het nog steeds om een zeer grote groep, naar schatting ruim 1 miljoen mensen. Bij comorbiditeiten als gevolg van overgewicht, gaat het om ziekten als chronische nierschade, hartfalen en slaapapneu. Het Zorginstituut sluit niet uit dat vergoeding in de toekomst wordt uitgebreid tot een grotere groep mensen met obesitas. Maar daarvoor is eerst meer informatie over de kosteneffectiviteit uit onderzoeken nodig. De eis dat mensen eerst een GLI moeten volgen om voor vergoeding in aanmerking te komen, zal blijven gelden.
‘Niet dweilen met de kraan wijd open’
De komende jaren worden nog veel meer nieuwe obesitasmiddelen op de markt verwacht. Met de gekozen stapsgewijze aanpak hoopt het Zorginstituut ook dat het publieke debat over toenemende obesitas en preventie hoger op de publieke agenda komt. ‘Dit vraagstuk is zó groot’, aldus voorzitter Mark Janssen van het Zorginstituut. ‘We moeten het hebben over het reële scenario dat dreigt: het onnodig medicaliseren van een grote groep mensen. Wij zeggen: én én. Dus veel meer aandacht voor preventie én daarnaast een stapsgewijze invoering van obesitasmedicijnen als blijkt dat dit tot gezondheidswinst voor de maatschappij leidt. Medicaliseren zonder de échte oorzaak van obesitas aan te pakken is dweilen met de kraan wagenwijd open. Gezien de grote aantallen patiënten en de personeelsschaarste in de zorg, kan dit de toegankelijkheid en betaalbaarheid zwaar onder druk zetten.’
Bron: Zorginstituut Nederland
Gepubliceerd op 7 november 2025
Door Angela Severs
Allereerst ben ik niet tegen medicatie bij de 2 genoemde patiëntengroepen. Maar ik mis wel iets in het standpunt van het Zorginstituut als het gaat om onnodige medicalisering. Naar mijn idee gaat de weg naar de wonderpillen vaak te snel. Omdat zowel bij de gewone GLI als bij medicatie-verstrekking de onderliggende diagnose vaak wordt overgeslagen en ook geen passend antwoord kan worden gegeven.
In onze praktijk zien we meerdere mensen waarbij het niet gaat om de keuze tussen leefstijl óf medicatie, maar wat wel nodig is: het leveren van maatwerk. Wat drijft iemand om te over-eten? Wat belemmert het gezondere gedrag? Hoe is deze persoon echt geholpen?
Als leefstijl-dietist (van KDOO) kunnen we hierin het probleem wel bij de wortel aanpakken:
1. Mensen met overgewicht hebben vaak een of meerdere comorbiditeiten: CVR, lipidenproblemen, gestoorde glucosetolerantie, type 2 diabetes, leverfunctiestoornissen, slaapapneu, astma, enzovoort.
2. 40% van de mensen met obesitas heeft een ongezonde relatie met eten dat zich uit in emotioneel eetgedrag, binge-eating, een eetbuistoornis of ernstig verstoord eetgedrag. Ze ervaren probleemsituaties waarin ze cravings hebben en/of zodra ze hebben toegegeven aan een eetbui. Emoties als stress, verdriet, verveling kunnen leiden tot het over-eten ter compensatie of verdoving.
3. Metabole en hormonale processen en genetische aanleg spelen vaak een rol. Vrijwel iedereen met overgewicht/obesitas heeft insulineresistentie.
“De eis dat mensen eerst een GLI moeten volgen om voor vergoeding in aanmerking te komen, zal blijven gelden.”
FC: Dat is geen onredelijke eis, want de langetermijn(neven)effecten van de eetlustremmers zijn nog steeds niet bekend, simpelweg omdat ze daarvoor nog veel te kort bestaan. En ook is nog niet bekend of de middelen op de lange termijn blijven werken. Er moet dus vanuit gegaan worden dat het gebruik tijdelijk is.
Echter zou de GLI qua eetpatroon zich moeten richten op gezonder i.p.v. minder eten. Overgewicht komt immers niet alleen door te veel maar ook ongezond eten. De naleving van het gezonder eten zou af te lezen moeten zijn aan de HbA1c- en cholesterolwaardes.