Winst door gezonde en duurzame voeding in de zorg 

De zorg kan zowel verduurzamen als gezondheidswinst behalen door meer in te zetten op gezonde en duurzame voeding. Dat blijkt uit onderzoek van het RIVM in opdracht van het ministerie van VWS. Vooral het beperken van voedselverspilling en overconsumptie en het stimuleren van plantaardige voeding blijken belangrijk. 

Meer plantaardig, minder verspilling

Het RIVM deed literatuuronderzoek naar welke voedingsinterventies bijdragen aan gezondheid en duurzaamheid voor zowel patiënten en bewoners als medewerkers en bezoekers in zorginstellingen. De interventies zijn ingedeeld in categorieën van effectiviteit: wat werkt, wat is veelbelovend en wat is onzeker of onbekend. De nadruk ligt op het beperken van voedselverspilling en overconsumptie en het bevorderen van plantaardige voeding boven dierlijke voeding.  

Voedselverspilling in de kliniek

Het onderzoek laat zien dat zorginstellingen voedselverspilling kunnen verminderen én tegelijkertijd de inname van energie en eiwit bij patiënten kunnen verbeteren. Dat lukt bijvoorbeeld door patiënten meer keuzevrijheid te geven bij hun maaltijd of door bestellingen elektronisch aan het bed te laten doen. Patiënten eten dan meer van de maaltijd. Ook het aanbieden van meerdere kleine porties zorgt voor minder voedselverspilling. Een voedingsassistent die patiënten actief en persoonlijk helpt bij de voedingskeuze is eveneens effectief in de vermindering van voedselverspilling. Scholing van medewerkers speelt hierbij een belangrijke rol, onder meer om draagvlak te creëren. 

Het effect van nudges

Voor medewerkers en bezoekers lijken zogenoemde nudges goed te werken. Kleine aanpassingen in de omgeving zorgen voor een duwtje in de juiste richting en stimuleren vaker te kiezen voor een gezonde en duurzame maaltijd. Voorbeelden zijn het vooraan plaatsen van een gezonde en duurzame maaltijd in een ziekenhuisrestaurant (plaatsingsnudge) of een aantrekkelijke omschrijving bij een maaltijd (eigenschapsnudge). 

Ervaringen uit de praktijk

Het RIVM verzamelde praktijkervaringen met voedingsinterventies bij diverse zorginstellingen, waaronder ziekenhuizen, ggz-instellingen, gehandicaptenzorg en verpleeg- en verzorgingshuizen. Praktijkvoorbeelden zoals het Food for Care-concept van Radboudumc in Nijmegen, het voedingsprogramma Zorg op het bord van Amsterdam UMC en de maaltijdservice Zorg met Goede Voeding van Ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede tonen dat draagvlak en samenwerking cruciaal zijn voor succes. Volgens het RIVM ondersteunen en illustreren deze praktijkvoorbeelden de bevindingen uit het literatuuronderzoek. Ook bieden ze inspiratie en handvatten voor zorginstellingen om aan de slag te gaan met gezonde en duurzame voeding. 

Bron: RIVM