Wijkgerichte aanpak helpt gezond ouder worden 

Hoe kunnen senioren gezond, zelfstandig en verbonden blijven in een vergrijzende samenleving? Promotieonderzoek van gezondheidswetenschapper Lieke Duijsens laat zien dat een integrale aanpak in de wijk daarbij kan helpen, vooral door meer bewegen en minder eenzaamheid. 

Aanpak WIJk Actief

De aanleiding voor het onderzoek is actueel: het aantal ouderen groeit, terwijl de druk op de zorg toeneemt. Vooral senioren met een lagere sociaaleconomische positie lopen meer risico op gezondheidsproblemen en eenzaamheid, en hebben vaak minder toegang tot ondersteuning. Veel bestaande programma’s richten zich op individuele leefstijlverandering. Volgens Duijsens is individuele leefstijlverandering te beperkt als aanpak. Ook de leefomgeving, sociale contacten en digitale vaardigheden spelen een belangrijke rol bij gezond ouder worden. Daarom ontwikkelde Duijsens samen met gemeenten, wijkorganisaties en senioren zelf de aanpak WIJk Actief. Deze richt zich op meerdere aspecten tegelijk, zoals bewegen, sociale verbinding en toegankelijkheid van ondersteuning. 

Meer beweging, minder eenzaamheid

Uit het onderzoek blijkt dat een aanpak zoals WIJk Actief op korte termijn leidt tot meer lichamelijke activiteit bij senioren. Deelnemers bewogen meer in de eerste maanden na deelname. Op langere termijn werd een duidelijke afname van eenzaamheid gevonden. Dat wijst erop dat investeren in sociale verbinding in de buurt kan bijdragen aan het welzijn van senioren. 

Langdurige ondersteuning nodig

Voor andere uitkomsten zijn de resultaten minder duidelijk. Er werden geen significante verbeteringen gevonden in ervaren kwaliteit van leven, sociale cohesie in de buurt of digitale vaardigheden. Dat onderstreept volgens de onderzoekers dat complexe hulpvragen van senioren vaak langdurige ondersteuning vragen.  

Inclusieve aanpak

Daarnaast laat het onderzoek zien dat senioren verschillen in de manier waarop zij ondersteund willen worden. Digitaal vaardige deelnemers kozen vaker voor een online programma, terwijl senioren met minder digitale vaardigheden vaker de voorkeur gaven aan een papieren variant van de wijkgerichte aanpak. Juist binnen deze laatste groep was de uitval groter. Volgens Duijsens benadrukt dit dat een inclusieve aanpak meer vraagt dan alleen het aanbieden van een alternatief kanaal: gepaste en persoonlijke begeleiding blijft voor sommige senioren noodzakelijk om deelname mogelijk te maken. De uitdaging ligt daarom niet zo zeer in de keuze tussen digitaal of niet-digitaal, maar in het vinden van een passende combinatie die voorkomt dat kwetsbare senioren buiten beeld raken. 

Duijsens verdedigde haar proefschrift “It takes a village: The development and evaluation of an integral, neighbourhood-oriented approach to support healthy ageing among older adults” op 25 juni aan de Open Universiteit in Heerlen. 

Bron: Open Universiteit