Waarom kennis over leefstijl en microbioom onmisbaar is

Volgens het RIVM zal in 2040 59 procent van Nederlanders een chronische aandoening hebben. Ook bij jonge kinderen nemen leefstijlgerelateerde ziekten toe. Daarom investeert het MDL-fonds volop in kennis over leefstijl en het microbioom. Diëtisten kunnen daarbij veel betekenen, zeggen Isolde Besseling (manager kennis & innovatie bij het MDL-fonds) en Astrid Kuhlkamp-Kleissen (programmamanager bij Wageningen Academy).

De verborgen kracht van de darm

Het MDL-fonds en het samenwerkingsplatform BuikBelang zetten zich onder andere in om kennis over het darmmicrobioom verder te brengen. Besseling: ‘Als je ziet hoe groot de rol van het microbioom is in onze spijsvertering, het immuunsysteem en zelfs de hersenfunctie, dan kunnen we daar niet langer omheen. We moeten leren begrijpen hoe we gezondheid kunnen behouden, niet alleen hoe we ziekte behandelen. Hoewel ook in ziekte het microbioom een belangrijke rol speelt.’

Van onderzoek naar spreekkamer

‘We weten inmiddels dat mensen met overgewicht, depressie of allergieën een ander darmmicrobioom hebben dan gezonde mensen’, vertelt Besseling. ‘Die samenhang is niet meer te negeren. Diëtisten spelen daarin een sleutelrol: zij kunnen leefstijladvies geven dat preventief werkt, maar ook klachten bij chronische aandoeningen verlicht.’ Daarvoor is betrouwbare, toepasbare kennis essentieel. Binnen BuikBelang worden naast onderzoek ook tools ontwikkeld voor professionals, zoals factsheets over vezels en probiotica en een “buikdagboek” waarmee cliënten kunnen bijhouden hoe voeding hun klachten beïnvloedt.

Brug tussen praktijk en wetenschap

Ook Kuhlkamp ziet dat er in de zorg nog veel winst te behalen is: ‘Artsen leren tijdens hun opleiding weinig over voeding en leefstijl. Diëtisten zijn daarin gespecialiseerd. Zij weten dat voeding meer is dan bijvoorbeeld calorieën en vezels, en dat het invloed heeft op het hele lichaam. Maar ook zij hebben behoefte aan actuele, evidence-based kennis over bijvoorbeeld het microbioom. Precies daar zit de noodzaak. Dat is de brug die wij willen slaan met het programma Preventive Health & Healthy Ageing.’

Preventive Health & Healthy Ageing

Binnen dit programma vallen verschillende cursussen die samen een krachtige leerlijn vormen op basis van de nieuwste wetenschappelijke inzichten en praktijkervaring van zorgprofessionals. Deelnemers leren hoe leefstijlinterventies, voeding en microbioom samenhangen met aandoeningen als kanker, hart- en vaatziekten, darmziekten en hersenveroudering, en hoe je die kennis vertaalt naar concrete aanbevelingen in de spreekkamer.

De sleutelrol van de diëtist

Kuhlkamp benadrukt hoe belangrijk de rol van diëtisten is binnen multidisciplinaire teams: ‘Diëtisten staan dicht bij de patiënt. Ze hebben de kennis én het contact om veranderingen in leefstijl bespreekbaar te maken. Maar om nog meer impact te hebben, moeten we hun positie in de zorg sterker maken, en dat begint met scholing en samenwerking.’

Van symptoombestrijding naar veerkracht

Zowel Besseling als Kuhlkamp ziet dat een bredere verandering nodig is. ‘De zorg is nog te veel gericht op het behandelen van ziekte in plaats van het bevorderen van gezondheid’, zegt Besseling. Ze benadrukt dat behandeling noodzakelijk blijft, maar dat er veel te winnen is met meer aandacht voor preventie en vroegtijdige opsporing. Voeding en leefstijl kunnen hierbij het verschil maken, ook bij complexe aandoeningen. Kuhlkamp vult aan: ‘Preventie hoort niet pas te beginnen als iemand ziek is. Met de juiste kennis kun je al veel eerder het verschil maken.’ Kuhlkamp ervaarde dit verschil ook zelf. Ze deed als proefpersoon mee aan de GEEF om je buik-studie van WUR. ‘Ik merkte letterlijk wat een vezelrijker eetpatroon en een prebioticum doen. Niet alleen voor je stoelgang, maar ook voor je energie en herstelvermogen. Eigenlijk zou iedereen dit moeten ervaren.’

Samen leren voor een gezondere toekomst

Het programma Preventive Health & Healthy Ageing richt zich op professionals die werken aan preventie, voeding en leefstijl in zorg en beleid – van diëtisten tot artsen en beleidsmakers. Kuhlkamp besluit: ‘Diëtisten hebben een cruciale rol in de verschuiving van ziekte naar gezondheid. Zij kunnen de kennis uit onderzoek vertalen naar de praktijk, en daarmee echt bijdragen aan gezonder ouder worden.’

Meer weten?

Meer over het programma Preventive Health & Healthy Ageing is te lezen op de sites van WUR en Buikbelang.