Vochtadvies bij high output ileostoma

Behandelaars van patiënten met een high output ileostoma (HOS) zien regelmatig dat het gebruik van Oral Rehydration Solution (ORS) bij patiënten op bezwaren stuit. Ziekenhuis Gelderse Vallei ontwikkelde daarom op basis van onderzoek nieuwe adviezen. Dankzij deze richtlijnen kunnen patiënten nu verschillende soorten dranken gebruiken. 

High output stoma

Bij een ileostoma zit de stoma op het laatste deel van de dunne darm. Deze stoma wordt bijvoorbeeld geplaatst als de dikke darm verwijderd is of niet gebruikt kan worden. Wanneer een ileostoma gedurende minimaal 3 dagen dagelijks meer dan 1500 ml ontlasting produceert, is er sprake van “high output”. Darmen kunnen dan het vocht niet goed opnemen, omdat het te snel door de darm gaat. Dit kan leiden tot dehydratie en een tekort aan belangrijke elektrolyten. Als reactie op uitdroging geeft het lichaam een dorstsignaal af, maar meer drinken kan juist de hoeveelheid waterige ontlasting doen toenemen. Aanpassing van de samenstelling van het drinkvocht is nodig om te zorgen dat vocht en zouten wél opgenomen worden. 

Voorkeursdrank met nadelen

ORS is de voorkeursdrank bij HOS. Deze oplossing van elektrolyten en glucose in water, maakt door de specifieke verhouding de opname van vocht en elektrolyten zo optimaal mogelijk. Maar patiënten vinden de zoute smaak niet altijd prettig. Ook kunnen de kosten van ORS bij chronisch gebruik oplopen. Vanuit de praktijk was er daarom behoefte aan evidence based informatie over dranken die eventueel naast ORS geadviseerd kunnen worden. Via literatuurstudie, een enquête onder 57 behandelaars (21 diëtisten en 36 stomaverpleegkundigen/-consulenten) en osmolariteitsmetingen bij een selectie van dranken, stelden de diëtisten van Ziekenhuis Gelderse Vallei praktische adviezen op voor dranken bij HOS. 

Optimale absorptie

Voor een optimale absorptie van natrium én vocht moeten dranken bij HOS voldoen aan 2 tegenstrijdige voorwaarden. Enerzijds stimuleert een hoge natriumconcentratie in combinatie met glucose de gezamenlijke absorptie van deze stoffen, gevolgd door passieve absorptie van water. Maar toenemende concentraties van natrium en glucose verhogen ook de osmolariteit van de drank. Dit zorgt uiteindelijk voor een afname van de absorptie van water, met een stijging van de ileostoma-output tot gevolg. De osmolariteit van de drank mag daarom niet hoger zijn dan isotoon, of bij voorkeur licht hypotoon, om de gecombineerde absorptie van water, natrium en glucose te optimaliseren. Dit leidt volgens het onderzoek tot de volgende randvoorwaarden voor “ideale” dranken bij HOS:

• Osmolariteit 245-300 mOsmol/l 
• Natriumconcentratie 
  – bij voorkeur >90 mmol/l (dit komt overeen met 5,2 g keukenzout/NaCl) 
  – minimaal 60 mmol/l (3,5 g keukenzout/NaCl) in combinatie met glucose 

Gastric sieving

Ook is het bij HOS belangrijk dat er steeds kleine beetjes tegelijk worden gedronken, om een uitspoelingseffect te voorkomen. De maaglediging voor vloeistoffen verschilt van die voor vaste stoffen. Als een vloeistof en een maaltijd gezamenlijk worden geconsumeerd, wordt de vloeistof in de maag er vrijwel direct “uitgezeefd” en verlaat deze veel sneller de maag dan de vaste bestanddelen. Dit proces wordt gastric sieving genoemd. De samenstelling van de vloeistof is daarbij van invloed op de verblijftijd in de maag. 

Nieuwe adviezen

De nieuwe adviezen richten zich op het drinken van de juiste dranken die goed door het lichaam opgenomen kunnen worden en helpen om vocht en elektrolyten op peil te houden. Naast ORS zijn dit verschillende merken soep en bouillon. Ook zijn er adviezen voor minder zoute dranken en is duidelijk welke dranken ongeschikt zijn. Om patiënten en zorgverleners goed te ondersteunen bij het kiezen van de juiste dranken, heeft Ziekenhuis Gelderse Vallei een webpagina ontwikkeld.  

Bron: Ziekenhuis Gelderse Vallei