Verslag symposium I’m a Foodie 10 jaar verder
Ter gelegenheid van de lancering van het boek “Eet als een expert 2.0” organiseerde I’m a Foodie op 29 september een symposium in Amersfoort. Diverse deskundigen bespraken onderwerpen die de afgelopen jaren sterk in de belangstelling zijn gekomen, waaronder het microbioom, de omschakeling naar meer plantaardig eten, chrononutritie en voedselveiligheid.
Meer vezels en meer variatie in vezels
Dr. Annelieke Overbeeke (microbioloog, voedingswetenschapper en oprichter van het Oostenrijkse Darm Kram) vertelt dat haar hart wat sneller ging kloppen toen de trend fibermaxxing ontstond. ‘Zouden we dan nu echt meer vezels gaan eten? Het is namelijk zo dat 85 procent van de mensen de vezelnorm van 30 gram vezels per dag niet haalt.’ Volgens Overbeeke gaat de trend echter de verkeerde kant op: ‘Fabrikanten verrijken producten met vezels om een claim te kunnen maken, maar in de praktijk voegen ze vooral inuline toe. Aan de andere kant komen er veel vezelsupplementen op de markt, die ook maar één soort vezels leveren. Terwijl juist een divers aanbod van verschillende soorten vezels nodig is om het darmmicrobioom optimaal te voeden. Verschillende soorten groenten, fruit, granen, peulvruchten, noten en zaden blijven de beste basis.’ Volgens Overbeeke leidt een vezeltekort in de voeding tot een afbraak van de slijmlaag in de darmen, een afname van de “tight junctions” in de darmwand en een toename van de kans op ontstekingsreacties. Overbeeke raadt aan om mensen op een eenvoudige manier over te halen vezelrijker te kiezen. Bijvoorbeeld door ze te stimuleren bij ieder eetmoment vezelrijke, plantaardige voeding te kiezen. Een handige richtlijn daarbij is: zorg voor minstens 3 verschillende kleuren van plantaardige producten op het bord.
Meer plantaardig
Dat de verhouding in de voeding van 40 procent plantaardig en 60 procent dierlijk naar ongeveer 60-40 procent moet, is niet alleen gunstig voor de gezondheid, maar ook voor het milieu. Dr. Corné van Dooren (senior advisor sustainable diet bij het Wereld Natuurfonds Nederland) liet in zijn presentatie zien dat gezondheid en duurzaamheid geen losse thema’s meer zijn, maar nauw met elkaar verbonden. Meer peulvruchten, noten, granen en groenten en minder vlees – vooral rundvlees – kunnen het risico op ziekten verlagen en tegelijkertijd de uitstoot, het landgebruik en het verlies aan biodiversiteit beperken. Hij noemde het planetary health diet de stip op de horizon: het voedingspatroon waarmee we de aarde gezond kunnen houden voor ons en voor onze kinderen. De door het Voedingscentrum onlangs aangepaste Schijf van Vijf is daarbij volgens Van Dooren de weg om er te komen. Behalve kiezen voor minder dierlijk en meer plantaardig is het volgens Van Dooren ook nodig liefst lokaal en onbewerkt te eten. Bewerking, verpakking en transport kosten immers energie. Ook kiezen voor duurzamere landbouwmethoden helpt de aarde gezonder te krijgen; de topkeurmerken van Milieu Centraal kunnen daarbij een leidraad zijn. Ook meer variatie op het bord is nodig om monoculturen – en dus teruggang van de biodiversiteit – te voorkomen. En tenslotte moet er worden ingezet op minder verspillen: alles wat weggegooid wordt, is voor niets gemaakt.
De praktijk
De praktische kant van meer plantaardig eten werd vervolgens toegelicht door diëtist Lobke Faasen. ‘Meer of zelfs volledig plantaardig eten vraagt aandacht voor voedingsstoffen, maar het is goed haalbaar om alle voedingsstoffen binnen te krijgen. Vooral op vitamine B12 en voldoende eiwit moet de focus liggen bij een grotendeels of volledig plantaardig voedingspatroon.’ ‘Maar’, zegt Faasen, ‘plantaardige eiwitten zijn niet per definitie minderwaardig; vooral variatie en voldoende totale inname zijn belangrijk.’ Ze raadt aan om voor mensen die grotendeels of volledig plantaardig eten 1 gram eiwit per kg lichaamsgewicht aan te houden.
Chrononutritie belangrijk
De auteurs van het boek “Het ritme van eten”, Gerda Pot (voedingswetenschapper) en Elly Kaldenberg (diëtist) werden door dagvoorzitter Liesbeth Smit op het podium geïnterviewd over chrononutritie: maakt het uit wanneer je eet? Kaldenberg en Pot legden uit dat ook het tijdstip van eten de gezondheid beïnvloedt. ‘Door de interne biologische klok die iedereen heeft, werken veel processen in het lichaam – zoals de spijsvertering, het vetmetabolisme en de insulinegevoeligheid – ’s nachts anders dan overdag.’ Daarbij is er ook een verschil tussen ochtend- en avondmensen. Zo werkt een groot ontbijt wel voor ochtendmensen, maar niet voor avondmensen. Kaldenberg vertelde ook dat het continu eten gedurende de dag en avond ervoor kan zorgen dat de biologische klok ontregeld raakt. ‘Regelmaat in de maaltijden overdag, minder vaak tussendoor eten en nachtelijk eten beperken, kan helpen om de biologische klok en stofwisseling beter in balans te houden, ook bij mensen die bijvoorbeeld in de avond- of nachtdienst werken.’
Bang voor PFAS?
De laatste spreker van de dag was prof. dr. Jacob de Boer (emeritus-hoogleraar milieuchemie en toxicologie, VU Amsterdam). Hij ging in op de vraag of we nog wel veilig kunnen eten, gelet op chemische verontreinigingen. De Boer liet zien op welke wijze voeding verontreinigd kan zijn. Denk aan PFAS, microplastics, bestrijdingsmiddelen en zware metalen. Hij vertelde hoe deze stoffen in het voedsel terechtkomen: via afvallozing, verspreiding via grondwater en via dieren. Chemische stoffen worden volgens hem voortdurend ontwikkeld, overal op de wereld, en van veel chemische stoffen is niet bekend wat voor gevolgen ze hebben voor mens en milieu. Maar aan de andere kant vraagt de maatschappij wel om chemische stoffen, bijvoorbeeld voor brandvertragers, antiaanbaklagen en waterafstotendheid. Dat die stoffen vervolgens nauwelijks afgebroken kunnen worden en in het milieu terechtkomen, daar moet volgens de Boer beter over nagedacht worden. Aan de andere kant benadrukt De Boer dat er wel realistische risicocommunicatie moet zijn. Stoffen zoals pesticiden, PFAS en andere chemicaliën verdienen aandacht, maar bij de tegenwoordig gevonden verontreinigingen gaat het volgens hem om kleine hoeveelheden die ruim onder de risiconorm zitten. Terwijl juist te strenge vermijding ertoe kan leiden dat mensen gezonde voedingsmiddelen laten staan. Daarom is zijn boodschap dat de risico’s wel serieus moeten worden genomen en dat men blootstelling moet beperken, bijvoorbeeld door meer te variëren. Maar tegelijkertijd moet men de voedingswaarde van producten meewegen.
Casussen
Het symposium werd afgesloten met groepsbesprekingen van een aantal realistische casussen. Daarmee onderstreepten de auteurs van “Eet als een expert 2.0” meteen de waarde van het beroep diëtist. Want dat is dé beroepsgroep die de koppeling tussen wetenschap en praktijk kan maken door met eenvoudige en op de persoon afgestemde adviezen de patiënt verder op weg te helpen.
Gepubliceerd op 5 oktober 2026
Door Mary Stottelaar





