Veel PFAS in moedermelk

Het RIVM onderzocht moedermelk van 1.629 lacterende vrouwen uit heel Nederland en trof in alle monsters de chemische stoffen PFAS aan. In 18 procent zat meer PFAS dan de risicogrens. Toch adviseren het RIVM en het Voedingscentrum om, als dat mogelijk is, borstvoeding te blijven geven. Een baby die borstvoeding krijgt, profiteert ook van belangrijke stoffen en de beschermende effecten van moedermelk.

Wat zijn PFAS?

PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) zijn door mensen gemaakte chemische stoffen die in veel producten worden gebruikt voor hun water- en vetafstotende werking. Ze worden nauwelijks afgebroken en hebben zich in de loop van de tijd opgehoopt in ons milieu, in water, bodem, voedsel en uiteindelijk ook in ons lichaam. Uit eerder onderzoek van het RIVM blijkt dat bijna alle mensen in Nederland te veel PFAS in hun bloed hebben.

Hoe ongezond zijn PFAS?

Van PFAS is bekend dat ze schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. Bij baby’s en kinderen kan te veel PFAS in het lichaam invloed hebben op het immuunsysteem. De aanmaak van antistoffen kan enigszins verminderen waardoor het lichaam ziekteverwekkers iets minder goed kan herkennen en aanvallen. Maar dat wil niet zeggen dat baby’s meteen ziek worden. Er spelen veel meer zaken een rol die belangrijk zijn voor het afweersysteem. Denk aan erfelijkheid en leefomgeving.

Het onderzoek

Het RIVM vergeleek de hoeveelheden PFAS in moedermelk met de risicogrens voor PFAS in moedermelk. Die grens gaat ervan uit dat de baby 12 maanden borstvoeding krijgt. Bij 82 procent was de hoeveelheid lager dan de risicogrens. Onder deze grens worden geen schadelijke effecten verwacht. Bij 18 procent van de monsters kwam de hoeveelheid wel boven de risicogrens uit. Dat betekent dat schadelijke effecten op het lichaam niet uitgesloten kunnen worden, maar het betekent niet dat baby’s er daadwerkelijk ziek van worden.

Borstvoeding blijft aanbevolen

Het RIVM en het Voedingscentrum adviseren om, als dat mogelijk is, borstvoeding te blijven geven, ook al krijgen kinderen daardoor PFAS binnen. Met de kennis van nu zien ze geen aanleiding om de adviezen over borstvoeding aan te passen. Moedermelk bevat belangrijke voedingsstoffen. Sommige stoffen dragen bij aan de bescherming tegen ziekten. Wieke van der Vossen, expert voedselveiligheid bij het Voedingscentrum begrijpt heel goed dat het nieuws van PFAS in moedermelk zorgen kan oproepen bij ouders die borstvoeding geven of daarmee willen starten. Het is volgens haar belangrijk om naar het totaalplaatje te kijken: ‘Een baby die borstvoeding krijgt, profiteert ook van belangrijke stoffen en de beschermende effecten van moedermelk. Zo versterkt borstvoeding het immuunsysteem van een baby juist, onder andere door de aanwezigheid van antistoffen en immuuncellen. Uit onderzoek blijkt dat baby’s die borstvoeding krijgen minder kans hebben op bepaalde infectieziekten zoals oorontsteking en een lager risico hebben op onder meer overgewicht en astma.’

Verbod op PFAS

Dat borstvoeding de aanbevolen melkvoeding voor baby’s blijft, betekent niet dat PFAS geen aandacht verdienen. Het is helaas onmogelijk PFAS volledig te vermijden. Het enige wat mensen kunnen doen om de blootstelling aan PFAS iets te verminderen is terughoudend zijn met producten waarvan bekend is dat ze meer PFAS kunnen bevatten. Denk aan eieren van eigen kippen en zelfgevangen vis uit Nederlandse binnenwateren. Vervang ook tijdig een pan met een beschadigde antiaanbaklaag. Wieke van der Vossen: ‘PFAS zijn stoffen die helaas al jarenlang wijdverspreid aanwezig zijn in ons milieu. Het feit dat PFAS in alle monsters wordt aangetroffen en dat een deel ook boven de risicogrens uitkomt, laat ook zien dat er nog veel gedaan moet worden. Het is belangrijk dat mensen nog minder in contact komen met PFAS. Daarvoor zijn maatregelen nodig om de aanwezigheid van PFAS in het milieu verder terug te dringen. Denk hierbij aan een Europees verbod op PFAS, waar nu aan wordt gewerkt. Alleen zo kunnen we ervoor zorgen dat toekomstige generaties hier minder mee worden belast.’

Blootstelling aan PFAS

Voor dit onderzoek werkten het RIVM, Amsterdam UMC en de Vrije Universiteit Amsterdam samen. Dit PFAS-onderzoeksprogramma is onder andere bedoeld om inzicht te geven aan welke hoeveelheden en soorten PFAS inwoners van Nederland blootstaan. Dit gebeurt in opdracht van de ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (IenW), Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Het maakt onderdeel uit van een groot onderzoek in Nederland naar mogelijkheden om de blootstelling aan PFAS te verlagen. Als het lukt om de blootstelling aan PFAS te verlagen, is de verwachting dat de hoeveelheid in moedermelk ook verder daalt. Door dit onderzoek in de komende jaren te herhalen kan onderzocht worden of de maatregelen om de blootstelling aan PFAS te verminderen effect hebben.

Bronnen: RIVM en Voedingscentrum