Toekomstvisie volksgezondheid: 5 grote uitdagingen

Op weg naar 2050 krijgen de zorg in Nederland en onze gezondheid te maken met 5 grote uitdagingen. Dat beschrijft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV-2024). De VTV-2024 maakt duidelijk dat ons land nog niet goed is voorbereid op de geschetste opgaven.

Vergrijzing en sociale participatie van ouderen

De VTV-2024 laat zien dat de vergrijzing één van de grootste uitdagingen is die op Nederland afkomt richting 2050. Meer mensen worden gezond oud: de levensverwachting zal stijgen naar gemiddeld 86,5 jaar in 2050. Dat is bijna 5 jaar langer dan in 2022. De combinatie van vergrijzing en een hogere levensverwachting vraagt volgens de VTV om nieuwe woonvormen, waarin ouderen samen kunnen leven en elkaar kunnen ondersteunen. Ook is het belangrijk dat vitale ouderen na hun pensioenleeftijd kunnen blijven meedoen in de samenleving. Daarnaast is maatschappelijke discussie gewenst over zorg, behandelingen en beslissingen rondom het levenseinde. Deze punten vormen samen de eerste opgave.

Gezondheidsverschillen verkleinen

De grote gezondheidsverschillen in Nederland vormen de tweede opgave. Mensen met een betere maatschappelijke positie leven gemiddeld 14 jaar langer in een goede gezondheid dan groepen die het slechter hebben. Financiële bestaansonzekerheid, slechte woonomstandigheden en arbeidsomstandigheden spelen hierbij een grote rol. Het verbeteren van de leefomstandigheden van kwetsbare groepen is cruciaal.

Een gezondere leefstijl voor jongeren

Als derde hebben jongeren een steeds ongezondere leefstijl door onder andere slechte voedingsgewoonten, weinig lichaamsbeweging en roken of vapen. Hierdoor is het de verwachting dat meer jongeren overgewicht zullen hebben, op steeds jongere leeftijd. Ook wordt er onder jongeren een toename van mentale gezondheidsproblemen verwacht. Omdat de jeugd de toekomst is, is het essentieel om zowel fysiek als mentaal in hun gezondheid te investeren.

Zorg toegankelijk houden

De vierde opgave is hoe goede zorg geleverd kan worden, ook bij een grotere vraag naar zorg en steeds grotere personeelstekorten. In de vergrijzende samenleving zullen steeds meer mensen een of meerdere chronische aandoeningen hebben. Ook zullen er in verhouding niet genoeg mantelzorgers zijn voor de vraag. Het voorkomen van overbelasting bij mantelzorgers en het efficiënter organiseren van zorg zijn belangrijke aandachtspunten.

Gezonde leefomgeving en klimaatadaptatie

De vijfde opgave gaat over een gezonde inrichting van de leefomgeving, om beter voorbereid te zijn op de gevolgen van klimaatverandering, zoals hittestress en wateroverlast. Meer groen en water in steden en dorpen draagt niet alleen bij aan klimaatadaptatie, maar bevordert ook gezondheid door ontspanning, beweging en sociale ontmoetingen.

Standvastig beleid

De VTV-2024 maakt duidelijk dat Nederland nog niet goed is voorbereid op de 5 geschetste opgaven. De opgaven hangen nauw met elkaar samen en moeten volgens de VTV daarom gezamenlijk worden aangepakt. Het RIVM adviseert een standvastig beleid om deze uitdagingen aan te gaan, waarin:

• Geïnvesteerd wordt in preventie, ook al zijn de effecten van beleid pas later zichtbaar
• Duidelijke gezondheidsdoelen worden vastgesteld in beleid van alle ministeries waarin gezondheid centraal staat
• Het huidige gezondheidsbeleid, met onder meer anti-rookmaatregelen en initiatieven om beweging te stimuleren, wordt voortgezet en daarnaast  nieuwe maatregelen worden genomen

Toekomstverkenning

Het RIVM kijkt in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, naar de ontwikkelingen in de volksgezondheid en zorg. Deze toekomstverkenning biedt inzicht in belangrijke ontwikkelingen en mogelijke maatregelen om deze uitdagingen aan te pakken. Ten slotte is het belangrijk dat de VTV-2014 wordt geëvalueerd om lessen te leren voor de toekomst.

Bron: RIVM