Snelle gewichtstoename na stoppen met obesitasmedicatie
Na het stoppen met obesitasmedicatie komen volwassenen veel sneller in gewicht aan dan na het beëindigen van leefstijlinterventies. Dat blijkt uit een nieuwe systematische review en meta-analyse van de Universiteit van Oxford, gepubliceerd in The BMJ. Het verschil in gewichtstoename is zo’n 0,3 kg per maand, onafhankelijk van de hoeveelheid verloren gewicht.
Medicatie versus leefstijlinterventie
De onderzoekers analyseerden 37 studies met in totaal meer dan 9.000 volwassenen, die stopten met obesitas-medicatie of leefstijlinterventies. De deelnemers werden gemiddeld 32 weken na stoppen gevolgd. Met obesitas-medicatie waren deelnemers gemiddeld 8,3 kg afgevallen. De obesitas-medicijnen die ze hadden gebruikt, waren zowel oudere middelen als orlistat, maar ook GLP-1-medicatie zoals liraglutide, semaglutide en tirzepatide. Het gewichtsverlies met leefstijlinterventies was gemiddeld 5,1 kg.
Snelle gewichtstoename
Na het stoppen met medicatie nam het gewicht gemiddeld toe met 0,4 kg per maand. Dit betekent dat mensen binnen 1,5 tot 2 jaar terugkeren naar hun startgewicht. Bij de nieuwere middelen, zoals semaglutide en tirzepatide, was de toename zelfs 0,8 kg per maand, wat suggereert dat het oorspronkelijke gewicht binnen circa 1,5 jaar weer bereikt wordt. Ter vergelijking: na stoppen met leefstijlinterventies was de gewichtstoename gemiddeld 0,1 kg per maand. Langetermijngegevens na 12 maanden stopzetten van obesitasmedicatie ontbreken echter nog grotendeels. Hoewel leefstijlondersteuning tijdens medicatiegebruik leidde tot grotere gewichtsreductie, voorkwam dit niet een snelle gewichtstoename na stoppen. Verbeteringen van HbA1c, glucose, bloeddruk en lipidenwaarden die tijdens medicatiegebruik optreden, lijken eveneens te verdwijnen binnen ongeveer 1,4 jaar na het stoppen.
‘Obesitas is een chronische aandoening’
Volgens de onderzoekers weerspiegelen deze bevindingen de aard van obesitas als chronische aandoening. Hoofdauteur dr. Sam West benadrukt dat de snelle gewichtstoename geen tekortkoming van de medicijnen is, maar laat zien dat kortdurend gebruik zonder bredere begeleiding mogelijk onvoldoende is. Co-auteur prof. Susan Jebb benadrukt dat leefstijlverandering helpt bij het ontwikkelen van vaardigheden die nodig zijn om gewichtsverlies vast te houden. En dat iemand deze vaardigheden mogelijk minder verkrijgt wanneer het gewichtsverlies uitsluitend door medicatie gerealiseerd wordt.
Infographic
Van het onderzoek is een grafische samenvatting gemaakt door The BMJ.
Lees hier de volledige publicatie “Weight regain following the cessation of medication for weight management: a systematic review and meta-analysis”.
Bron: University of Oxford
Gepubliceerd op 10 februari 2026
Door Angela Severs
Wat mij opvalt in deze discussie, is dat er steeds vaker wordt gedaan alsof medicatie dé oplossing is voor obesitas, terwijl we daarmee voorbijgaan aan de kern van het probleem. Obesitas kan een chronische aandoening zijn, maar dat betekent niet automatisch dat de oplossing primair medisch moet zijn. Gedrag, leefstijl, copingmechanismen, stress, slaap, emoties — dat zijn de fundamenten waarop gezondheid gebouwd wordt. En die fundamenten kun je niet vervangen door een pil of een injectie.
Het punt is niet dat medicatie nooit zinvol is. Het punt is dat medicatie nooit de intrinsieke motivatie kan vervangen die nodig is om blijvend te veranderen. Als iemand niet echt wil veranderen, als iemand niet bereid is om te kijken naar waarom hij of zij overeet, troost zoekt in eten, geen grenzen stelt, stress niet reguleert, slecht slaapt of zichzelf structureel wegcijfert, dan gaat medicatie dat niet oplossen. Dan wordt medicatie een soort vervanging van het oude gedrag — een nieuw middel in plaats van het oude middel.
En ja, dan zie je precies wat nu gebeurt: mensen vallen af zolang ze medicatie gebruiken, maar zodra ze stoppen, komt het gewicht terug. Niet omdat ze “ziek” zijn, maar omdat de leefstijl niet is veranderd. Omdat de oorzaak niet is aangepakt. Omdat er niet gewerkt is aan motivatie, patronen, gewoontes en mentale gezondheid.
Ik zeg dit niet als leefstijlcoach, maar als iemand die het zelf heeft meegemaakt. Ik ben 30 kilo afgevallen zonder medicatie, puur door een nieuwe leefstijl aan te leren. Later kwam ik door hartproblemen, stress en medicatie weer aan — maar dat kwam niet doordat mijn leefstijl “ineens niet werkte”, maar doordat ik door omstandigheden mijn gezonde leefstijl niet meer kon volhouden. Dat is iets heel anders dan zeggen dat leefstijl niet werkt.
En precies daarom vind ik het gevaarlijk om te doen alsof medicatie een chronische oplossing is. Want dan vergeten we dat echte verandering van binnenuit moet komen. Je moet willen veranderen. Je moet bereid zijn om te kijken naar de pijn, de patronen, de gewoontes die je in de weg zitten. Net zoals een verslaafde pas kan stoppen als hij of zij dat écht wil. Anders vervang je het ene middel gewoon door het andere (en ook dat weet ik uit ervaring)
Medicatie kan ondersteunen, maar het mag nooit de basis worden. De basis is leefstijl, gedrag, motivatie, inzicht, en het aanpakken van de oorzaken achter het eetgedrag. Dáár ligt de echte winst. Dáár ligt de blijvende verandering. En dáár zou de nadruk op moeten liggen.
En juist daarom is de rol van de ervaringsdeskundige zo cruciaal binnen leefstijlinterventies.
Iemand die zelf door het proces is gegaan, die de valkuilen kent, de mentale strijd, de terugvallen, de schaamte, de motivatie én het herstel — die kan mensen begeleiden op een manier die geen medicijn, geen protocol en geen theoretische kennis ooit kan vervangen. Ervaringsdeskundigen brengen herkenning, geloofwaardigheid en hoop. Ze laten zien dat verandering mogelijk is, maar ook dat het werk van binnenuit moet komen. Dat maakt hen onmisbaar in elke duurzame leefstijlverandering
Waarom moet dit benadrukt worden. dat doen we toch ook niet bij medicatie voor hoge bloeddruk, cholesterol of andere aandoeningen? Dan vinden we het heel normaal dat de bloeddruk weer stijgt als gestopt wordt met het medicijn. Ik denk dat er niet eens onderzoek naar wordt gedaan…? Waarom hier dan wel. Als we obesitas eindelijk gaan benoemen als een chronische ziekte, moet er ook een chronische oplossing komen. En misschien is dat wel levenslang gewichtsverlagende medicatie gebruiken. Wat ik zie is dat mensen in mijn GLI groepen eindelijk resultaat gaan krijgen door medicatie en dat ze de nieuwe leefstijl veel beter kunnen hanteren en volhouden. Ik ben zeker voorstander van het begeleiden van mensen die gewichtsverlagende medicatie gebruiken door GLI en/of dietist. Maar laten we ophouden met het benadrukken, dat het maar een tijdelijk effect heeft en dat iemand ook zonder die medicatie zou moeten kunnen.
De verzekeraars hebben allang gezien dat het wat oplevert door het middel te vergoeden. Alleen mag dat mijns inziens nog wel wat ruimhartiger worden gedaan. Als iemand namelijk met GLI meer dan 5% gewicht verliest in het eerste jaar zou hij /zij niet in aanmerking komen voor vergoeding van de medicatie. Ik vind dit een erg negatieve prikkel.