Sekseverschillen nog onderbelicht in hartzorg
Onderzoek naar hart- en vaatziekten heeft zich lange tijd vooral gericht op mannen. Daardoor ontbreekt nog vaak kennis over aandoeningen die meer voorkomen bij vrouwen en sluiten diagnostiek en behandeling niet altijd goed aan op sekseverschillen. Onderzoekers van het UMC Utrecht pleiten daarom voor een aanpak waarbij biologische verschillen vanaf het begin worden meegenomen in onderzoek.
Kennisachterstand bij vrouwenziekten
Het hart en de bloedvaten van vrouwen en mannen verschillen op meerdere punten. Zo hebben vrouwen gemiddeld een kleiner hart, een hogere hartslag en smallere kransslagaders. Toch is lange tijd aangenomen dat resultaten uit onderzoek bij mannen ook voor vrouwen geldig waren. Om inzicht te krijgen in de beschikbare kennis brachten onderzoekers van het UMC Utrecht in kaart hoeveel onderzoek is gedaan naar verschillende hart- en vaatziekten. Daaruit blijkt dat aandoeningen die vooral bij vrouwen voorkomen minder vaak en meestal ook later zijn onderzocht. De resultaten zijn gepubliceerd in Nature Medicine.
Sekse al meenemen in het lab
Volgens de onderzoekers begint betere hart- en vaatzorg bij de opzet van onderzoek. Daarbij gaat het niet alleen om klinische studies, maar ook om laboratoriumonderzoek. Zo maken onderzoekers nog niet altijd gebruik van cellen van zowel vrouwelijke als mannelijke donoren, waardoor biologische verschillen al in een vroeg stadium buiten beeld kunnen blijven. Ook in klinische studies zijn vrouwen nog geregeld ondervertegenwoordigd. Daardoor is er voor sommige aandoeningen minder bewijs beschikbaar, wat het moeilijker maakt om richtlijnen en behandelingen verder te ontwikkelen.
Diagnostiek beter afstemmen
Naast meer onderzoek is volgens de onderzoekers ook een betere toepassing van bestaande kennis nodig. Bij onderzoeken zoals MRI-scans en echo’s meten artsen onder meer de grootte van hartkamers en de bloeddoorstroming. Hoewel bekend is dat sommige waarden verschillen tussen vrouwen en mannen, worden daarvoor nog niet altijd aparte referentiewaarden gebruikt. Meer aandacht voor sekseverschillen maakt de diagnostiek complexer, maar kan volgens de onderzoekers wel bijdragen aan een nauwkeurigere beoordeling en een behandeling die beter aansluit bij de individuele patiënt.
Duidelijke definities versnellen onderzoek
Ook heldere medische definities kunnen de ontwikkeling van kennis ondersteunen. Zo is HFpEF (diastolisch hartfalen) een vorm van hartfalen die relatief vaak voorkomt bij vrouwen. Het laat zien wat duidelijke criteria kunnen opleveren. ‘HFpEF laat goed zien wat er kan gebeuren als onderzoekers dezelfde taal spreken en duidelijke criteria voor de diagnose gebruiken. Daardoor kunnen ze resultaten beter vergelijken en makkelijker bewijs opbouwen. Je ziet het onderzoek daarna echt op gang komen’, aldus de onderzoekers.
Van uitzondering naar standaard
Het verbeteren van de hart- en vaatzorg voor vrouwen draait niet om 1 aanpassing, maar om een andere manier van onderzoek doen. ‘Je moet die kennis stap voor stap opbouwen, zodat we die uiteindelijk kunnen vertalen naar richtlijnen en betere zorg. Zo ontstaat kennis die beter aansluit bij iedereen met een hart- of vaatziekte’, concluderen de onderzoekers.
Bron: UMC Utrecht
Gepubliceerd op 27 oktober 2026
Door Sophie Luderer





