Rol ziekenhuisdiëtist onvoldoende duidelijk

Veel mensen denken bij een diëtist meteen aan afvallen. In ziekenhuizen zijn diëtisten betrokken bij complexe zorg. Toch lijken patiënten en zorgpersoneel soms een verkeerd beeld te hebben van het vak, waardoor klinische diëtisten niet altijd tijdig in consult worden geroepen. Dat concludeert vierdejaars journalistiek-student Alisa Verhulst op basis van interviews met diëtisten en een voedingswetenschapper.

Klinisch diëtist minder zichtbaar

Voor een artikel in het personeelsblad van het Amphia Ziekenhuis in Breda, interviewde Alisa diëtist Jedidja Leguijt. Hierna besloot ze ook andere ziekenhuisdiëtisten en een voedingswetenschapper te vragen naar hun ervaringen voor een breder artikel. Volgens Jedidja is het niet voor iedereen duidelijk wat diëtisten in ziekenhuizen inhoudelijk en achter de schermen doen: ‘Er zijn zorgverleners die denken: wat kom jij hier nou weer doen?’ Ook hoort ze soms van verpleegkundigen terug dat ze het idee hebben dat diëtisten alleen drinkvoeding uitdelen aan patiënten. Ook diëtist Wendy Jacobs van het Diakonessenhuis in Utrecht herkent dit: ‘Alleen al het woord diëtist zorgt ervoor dat mensen niet goed op hun netvlies hebben staan waar wij ons mee bezighouden.’ Daarnaast speelt beeldvorming in de maatschappij een rol, vertelt Sophie Luderer, die 19 jaar als diëtist in verschillende ziekenhuizen werkte. ‘In de media tref je vooral diëtisten met een eigen praktijk die mensen begeleiden bij afvallen. Ziekenhuisdiëtisten zijn minder zichtbaar.’

Zelf aan de bel trekken

Diëtisten in ziekenhuizen zijn daarnaast afhankelijk van hoe “voedingsminded” zorgpersoneel is. ‘Of afdelingen het nut inzien van wat voeding kan doen, waardoor je sneller wordt ingeschakeld of niet’, vertelt voedingswetenschapper Carliene van Dronkelaar. Volgens Jedidja kan dat gevolgen hebben: ‘Soms komen we echt veel te laat bij patiënten. Als we er eerder bij waren geweest, hadden we kunnen meedenken en was de patiënt misschien al eerder thuis geweest.’ Daarom vindt Wendy dat diëtisten zelf aan de bel moeten trekken. ‘Als je merkt dat er onbegrip is over jouw rol binnen de behandeling, vind ik het jouw taak om verwarring te verhelderen en uit te leggen.’ Tegelijkertijd ziet ze dat er een nieuwe lichting artsen en coassistenten is, waarbij voeding in het curriculum wordt meegenomen. Ook Sophie merkt dat voeding binnen de zorg steeds serieuzer wordt genomen: ‘Er is in de laatste 10 jaar steeds meer wetenschappelijk onderzoek verschenen over gezondheidseffecten van voeding.’

Vertekend beeld bij patiënten

Desondanks blijft het beeld dat patiënten hebben van klinische diëtisten vaak onveranderd, concludeert Alisa. ‘Als klinisch diëtist kom je niet in consult voor alleen gewichtsreductie. Sterker nog, het grootste deel van de klinische consulten heeft juist te maken met ondervoeding’, aldus Sophie. Wel verschilt het per ziekenhuisafdeling hoe patiënten naar diëtisten kijken. Sophie kan zich goed voorstellen dat er eerder sprake is van onvolledige beeldvorming op een hart- en vaatafdeling, waar Jedidja onder andere werkt. ‘Bij deze patiënten spelen leefstijlfactoren vaak een rol. Dan wordt er al snel gedacht: die komt mij vertellen dat ik moet afvallen.’

Beroepsbeeld van klinisch diëtist in ontwikkeling

Wendy is naast diëtist ook lid van de DIEK-commissie van de Nederlandse Vereniging van Diëtisten (NVD), die de belangen behartigt van diëtisten in ziekenhuizen. De commissie zet praktijkervaringen van leden om in adviezen voor het bestuur van de NVD. Volgens Wendy heeft de NVD de afgelopen tien jaar een ontwikkeling doorgemaakt, waarbij de diëtetiek breder is getrokken dan alleen de eerste lijn. ‘Wanneer diëtisten in ziekenhuizen zich ondergewaardeerd voelen, is het belangrijk dat zij zelf bij ons aangeven waar hun behoeften liggen.’ Wetenschappelijk onderzoek naar het beroepsbeeld, bijvoorbeeld door middel van een enquête, zou hieraan bij kunnen dragen, aldus Carliene.

Blijven bewijzen in de ziekenhuiszorg

Tijdens de opleiding tot diëtist merkte Sophie dat profileren een grote rol speelt in het ziekenhuis. ‘Het is belangrijk om goed zichtbaar te zijn en kennis te delen.’ Ze moedigt diëtisten aan om aan te schuiven bij multidisciplinaire overleggen en indien relevant ook een artsenvisite, wat nog niet gebruikelijk is. Ook Jedidja benadrukt het belang van in gesprek blijven en het laten zien van de meerwaarde van het vak aan zorgpersoneel: ‘Gesprekken met ons kunnen soms andere dingen teweegbrengen en helpen.’