Richtlijn voor ondervoeding en sarcopenie volledig herzien 

De richtlijn “Ondervoeding en sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid” is volledig herzien. De vernieuwde richtlijn biedt zorgprofessionals actuele handvatten voor de diagnostiek en behandeling van ondervoeding en sarcopenie bij kwetsbare ouderen en benadrukt het belang van multidisciplinaire samenwerking. 

Tweede deel herziening afgerond

De eerdere richtlijn uit 2013 sloot onvoldoende aan bij actuele inzichten. De herziene richtlijn verbreedt de focus van ondervoeding naar ondervoeding én sarcopenie, omdat hier veel overlap in zit. De richtlijn is in 2 delen herzien. Het eerste deel is in januari 2026 gepubliceerd. Met de publicatie van het tweede deel is de herziening afgerond. 

Meer aandacht voor sarcopenie

Een belangrijke verandering is dat de richtlijn niet langer alleen gericht is op ondervoeding, maar ook op sarcopenie. Deze aandoeningen komen vaak samen voor en beïnvloeden elkaar. De richtlijn is bedoeld voor ouderen met een kwetsbare gezondheid die worden behandeld op een polikliniek geriatrie of ouderengeneeskunde, op een geriatrische afdeling of op andere ziekenhuisafdelingen. De richtlijn beschrijft diagnostische criteria en interventies die passen bij deze patiëntgroep en bij de ziekenhuiszorg vanuit transmuraal perspectief. 

Objectiveren van inflammatie

Meerdere modules van de richtlijn zijn vernieuwd. De module “Prognostisch instrument inflammatie” is toegevoegd. Het objectiveren van inflammatie is nieuw als etiologisch criterium bij de diagnostiek van ondervoeding. Zorgverleners wordt geadviseerd de waarschijnlijkheid en ernst van ontstekingsprocessen te beoordelen aan de hand van aandoeningen die samenhangen met matige tot ernstige inflammatie.  

Behandeling sarcopenie

Bij sarcopenie wordt een combinatie van beweging en voeding aanbevolen. Kwetsbare ouderen met sarcopenie krijgen het advies om gedurende 10 tot 12 weken 2 tot 3 keer per week progressieve krachttraining te volgen onder begeleiding van een fysiotherapeut of oefentherapeut. Daarnaast wordt geadviseerd om voldoende hoogwaardige eiwitten te gebruiken, verdeeld over de 3 hoofdmaaltijden, met per maaltijd 2 tot 3 gram leucine. 

Samenwerking centraal

Ook de organisatie van zorg krijgt aandacht in de vernieuwde richtlijn. Zorgverleners wordt geadviseerd om bij screening, diagnostiek en behandeling van ondervoeding en/of sarcopenie multidisciplinair samen te werken. Daarbij ligt de nadruk op afstemming tussen ziekenhuis en eerstelijnszorg. Om de toepassing in de praktijk te ondersteunen, zijn stroomschema’s ontwikkeld voor diagnostiek ondervoeding en diagnostiek sarcopenie 

Meer houvast voor zorgprofessionals

De herziening maakt de zorg actueler en breder toepasbaar voor ouderen met een kwetsbare gezondheid. Voor zorgprofessionals betekent dit meer houvast bij diagnostiek en behandeling van ondervoeding en/of sarcopenie. Voor patiënten kan dit bijdragen aan gerichtere behandeling, behoud van functioneren en kwaliteit van leven. Vooral de beweeginterventie bij sarcopenie markeert een verandering, omdat deze nog niet overal standaard onderdeel is van de zorg. 

Multidisciplinaire herziening

De herziening is uitgevoerd op initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie (NVKG), in samenwerking met vertegenwoordigers van internisten, specialisten ouderengeneeskunde, diëtisten, fysiotherapeuten, mdl-artsen, chirurgen, verpleegkundig specialisten en intensivisten. De vernieuwde richtlijn “Ondervoeding en sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid” is in te zien via de Richtlijnendatabase op de website van de Federatie Medisch Specialisten.  

Bron: Federatie Medische Specialisten