Ontstekingen bij obesitas kunnen voedselkeuzes beïnvloeden
Ongeveer de helft van de mensen met ernstig overgewicht heeft lichte ontstekingen in het lichaam. Onderzoek van de Radboud Universiteit in Nijmegen laat zien dat deze ontstekingen de bereidheid om moeite te doen voor eten kunnen verminderen. Omdat ongezond eten in het dagelijks leven vaak makkelijker verkrijgbaar is, kan dit gezonde voedselkeuzes moeilijker maken.
Effect van ontstekingen
In Nederland heeft ongeveer 15 procent van de mensen obesitas. Mensen met een hoge BMI hebben meer kans op onder andere een hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en bepaalde soorten kanker. Veel van die medische gevolgen worden veroorzaakt door ontstekingen in het lichaam. ‘Vaak ontstaan die ontstekingen uit het vetweefsel rond de buik, of ze komen door bepaalde voeding die rijk is aan snelle suikers en verzadigde vetten’, vertelt neurowetenschapper Judith Scholing van het Donders Instituut aan de Radboud Universiteit. ‘Het kan dus voordelen opleveren als deze mensen gewicht verliezen, maar uit dit onderzoek blijkt dat dit vaak niet alleen op wilskracht en doorzettingsvermogen aankomt.’
Komkommer of M&M’s
Scholing onderzocht 150 vrouwen met obesitas. De helft had ontstekingen in het lichaam, de andere helft niet. In een MRI-scanner kregen de deelnemers 125 keer voedsel te zien, bijvoorbeeld komkommer of M&M’s. Daarbij konden ze kiezen hoeveel moeite ze wilden doen om het betreffende voedingsmiddel na afloop te krijgen. Die inspanning bestond uit het knijpen in een bolletje.
De makkelijke keuze
Deelnemers met ontstekingen bleken minder vaak te kiezen voor een grotere inspanning dan deelnemers zonder ontstekingen. Dat gold voor zowel gezonde als ongezonde voeding. Volgens Scholing kan dat in het dagelijks leven in het nadeel werken van gezonde keuzes. Ongezond voedsel kiezen kost vaak minder moeite dan bijvoorbeeld zelf een gezonde maaltijd bereiden.
Effect van ontstekingsremmers
In een vervolgexperiment kreeg een deel van de deelnemers met ontstekingen ontstekingsremmende medicatie en een ander deel een placebo. Daarna deden zij dezelfde test opnieuw. Deelnemers die ontstekingsremmers hadden gekregen, waren vervolgens vaker bereid om meer moeite te doen voor eten. Volgens Scholing wijst dit op een causaal verband: ‘De ontsteking zorgt ervoor dat mensen minder inspanning wilden doen, en zonder die ontsteking doen ze dus meer moeite.’
Meer dan wilsklacht
Volgens Scholing betekent dit dat gezonde voedselkeuzes voor mensen met ernstig overgewicht en ontstekingen niet alleen afhangen van wilskracht en doorzettingsvermogen. ‘Mensen denken vaak dat afvallen een keuze is en dat mensen bij wie het niet lukt, lui zijn. Wij tonen aan dat er biologische factoren zijn die je actief tegenwerken als het gaat om het maken van gezonde keuzes, die meestal veel moeite kosten. Dan kom je in een negatieve spiraal: door het overgewicht krijg je ontstekingen en die ontstekingen maken het op hun beurt weer lastiger om je overgewicht tegen te gaan, waardoor je overgewicht toeneemt en je weer meer ontstekingen krijgt.’
Vervolgonderzoek
Scholing benadrukt dat meer onderzoek nodig is. Mogelijk zouden ontstekingsremmers in de toekomst een aanvulling kunnen zijn op voedingsinterventies voor mensen met obesitas en ontstekingen. Op dit moment is daarvoor nog onvoldoende bewijs en moeten mensen volgens de onderzoeker niet zelf met dergelijke medicatie experimenteren.
Bron: Radboud Universiteit
Gepubliceerd op 13 oktober 2026
Door Sophie Luderer





