Onderzoek naar invloed van reuk op eetgedrag en geheugen

Wat en hoe goed we ruiken, heeft mogelijk meer invloed op onze gezondheid en eetgewoontes dan we denken. Komende 5 jaar gaat universitair hoofddocent Sanne Boesveldt van Wageningen University & Research (WUR) onderzoeken hoe reuk kan bijdragen aan een beter geheugen en gezonder eetgedrag. Ze kijkt onder meer naar veranderingen in het reukvermogen bij gebruik van obesitasmedicatie (GLP-1-agonisten).

Relatie tussen geur en geheugen

Misschien ken je het wel: een vleugje sudderend vlees en je denkt direct terug aan kerst bij opa en oma. Dat is geen toeval volgens Boesveldt. ‘Het reukcentrum in de hersenen, de bulbus olfactorius, ligt dicht bij hersengebieden die betrokken zijn bij geheugen en emotie. Daardoor kan reuk een directe invloed hebben op cognitieve processen.’ Precies die nauwe relatie tussen geur en geheugen wil Boesveldt benutten om geheugenverlies tegen te gaan.

Reuktherapie tegen geheugenverlies

Bekend is al dat geurtraining bij reukverlies niet alleen het reukvermogen verbetert, maar mogelijk ook het geheugen. Boesveldt wil dat nu systematisch onderzoeken bij een grote groep mensen met milde geheugenklachten. Proefpersonen ruiken dan enkele maanden 2 keer per dag aan 4 verschillende sterke geuren. Met speciale MRI-scans wordt dan gekeken of er veranderingen optreden in de hersenen.

Virtual reality

Naast de “standaard” geurtherapie wil Boesveldt een uitgebreidere therapie introduceren waarbij proefpersonen niet alleen een geur ruiken, maar met een virtual reality (VR)-bril ook de herkomst van die geur zien. ‘De VR-bril toont dan bijvoorbeeld een rozentuin terwijl je aan het potje met rozengeur ruikt’, legt ze uit. Het idee is dat multisensorische stimulatie (meerdere zintuigen tegelijkertijd prikkelen) een sterker effect heeft.

Reukverandering bij obesitasmedicatie

Het tweede deel van het onderzoek richt zich op de rol die reuk heeft bij voedselkeuzes, met name bij mensen die afvallen met obesitasmedicatie zoals GLP-1-agonisten. Hoewel die medicatie lijkt te werken tegen overgewicht, weten onderzoekers nog niet precies hoe GLP-1 het eetgedrag verandert en wat er in het brein gebeurt. Boesveldt vermoedt dat ook hier reuk een rol speelt. ‘Reuk en smaak bepalen in hoge mate onze voedselkeuzes. Uit dieronderzoek weten we dat in de bulbus olfactorius – het reukcentrum in de hersenen – receptoren zitten waarop GLP-1 aangrijpt.’ Dat roept een intrigerende vraag op: verandert het reukvermogen onder invloed van GLP-1, en stuurt dat vervolgens het eetgedrag bij?

GLP-1-medicatie

De studie volgt proefpersonen die met GLP-1-medicatie starten. Onderzoekers meten het reukvermogen, eetgedrag en de hersenactiviteit van de proefpersonen vóór de eerste injectie van de obesitasmedicatie en op meerdere momenten daarna. Die groep vergelijken ze met mensen die afvallen via leefstijl- en voedingsadvies zonder medicatie. ‘Zo hopen we onderscheid te maken tussen effecten van gewichtsverlies en effecten die specifiek samenhangen met GLP-1’, aldus Boesveldt.

Maatschappelijk relevant

Voor dit onderzoek heeft Boesveldt een Vici-beurs van anderhalf miljoen euro ontvangen van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Hoewel het onderzoek fundamenteel van aard is, ziet de universitair hoofddocent duidelijke maatschappelijke relevantie en toepasbaarheid. ‘Als we beter begrijpen hoe reuk meewerkt aan veranderingen in geheugen en eetgedrag, kunnen we daar in de toekomst misschien heel gericht op inspelen.’

Bron: WUR