Obesitasstigma vormt drempel voor medische hulp

Negatieve oordelen over obesitas kunnen mensen ervan weerhouden om medische hulp te zoeken voor hun overgewicht. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Franshelis Garcia, gezondheidsonderzoeker aan Wageningen University & Research, die hiervoor stigma’s rondom obesitas bestudeerde.  

Vooroordelen over obesitas

Mensen met obesitas krijgen regelmatig te maken met vooroordelen. Opvattingen die genoemd worden in het onderzoek zijn onder andere dat ze lui zouden zijn en medische behandelingen om hun overgewicht aan te pakken gebruiken als quick fix. Zulke vooroordelen kunnen volgens Garcia ontmoedigen om behandelingen zoals medicatie of een maagverkleining te overwegen. Ook kan het het welzijn en het dagelijks leven van patiënten na de operatie negatief beïnvloeden. 

Dubbel stigma

Volgens Garcia speelt ook de manier waarop de omgeving obesitas ziet een rol. ‘Door obesitas te benaderen als leefstijlaandoening krijgen mensen het gevoel zelf verantwoordelijk te zijn voor hun overgewicht. Wie ernstig overgewicht heeft en daarvoor medische hulp inschakelt, ervaart vaak een dubbel stigma.’  

Nationale verschillen

Garcia vergeleek stigma’s rond obesitas en maagverkleiningen onder meer tussen Nederland en het Verenigd Koninkrijk. Daaruit bleek dat Nederlanders een negatieve houding hebben tegenover mensen met obesitas, maar een positieve houding tegenover mensen die een maagverkleining ondergaan. Britten hebben een negatieve houding tegenover beide groepen. Volgens Garcia hangt dat samen met het beleid in beide landen. In Nederlandse beleidsstukken staat obesitas als een ziekte beschreven. Die medische framing draagt bij aan positievere houding tegenover zowel de ingreep als de patiënt. In het Verenigd Koninkrijk geldt obesitas vooral als een leefstijlprobleem, iets wat je met je leefstijl zelf zou moeten kunnen oplossen. 

Behandeldrempel

Garcia sprak ook Nederlandse vrouwen met obesitas die een maagverkleining hebben ondergaan. Daaruit bleek dat stigma’s hun keuzes sterk konden beïnvloeden. ‘Sommigen hadden duidelijk het gevoel dat ze hun overgewicht zelf moesten oplossen. Daardoor wachtten ze soms wel 10 jaar voordat ze voor een maagverkleining kozen. Pas toen ze beseften dat ze een ziekte hebben die ze echt niet zelf kunnen oplossen, durfden ze medische hulp te in te schakelen.’  

Steun van zorgprofessionals

De vrouwen waren over het algemeen positief over de operatie zelf en ervoeren veel steun uit hun omgeving. Wel hadden sommigen meer begeleiding verwacht van leefstijlprofessionals zoals diëtisten, fysiotherapeuten en leefstijlcoaches. De begeleiders die Garcia daarna sprak, bevestigden dat beeld niet. ‘Zij keken voor elke patiënt opnieuw welke ondersteuning hij of zij nodig had, vonden zichzelf en hun collega’s erg empathisch en waren zich heel bewust van hun taalgebruik om stigmatisering te voorkomen. Ze hielden rekening met de persoon achter de obesitas.’ 

Kritiek op medicatie

Bij obesitasmedicatie zag Garcia een ander patroon. Volgens de promovendus zien veel Nederlandse zorgprofessionals obesitasmedicatie als een quick fix. Anders dan een maagverkleining is medicatie veel minder invasief: het geeft snel resultaat met minimale inspanning. Patiënten die voor medicatie kiezen, worden volgens Garcia daardoor vaak gezien als minder gemotiveerd om hun leefstijl te veranderen. Om de medicatie vergoed te krijgen, moeten patiënten minimaal een jaar een leefstijlprogramma volgen. Garcia: ‘Leefstijlcoaches merkten echter dat veel mensen het programma vooral doorlopen voor de vergoeding, niet om er iets van te leren. Ze zingen het jaar uit.’ 

Bron: Resource