Leefstijlbegeleiding en cognitieve gezondheid
Waarom lukt het sommige mensen wel om een leefstijlprogramma tegen cognitieve achteruitgang vol te houden en anderen niet? Dat staat centraal in het proefschrift van voedingswetenschapper Rebecca Otte, die op 18 juni promoveerde aan Wageningen University & Research. Voor leefstijlcoaches bieden de onderzoeksresultaten belangrijke aanknopingspunten.
Gezonde hersenen
De afgelopen jaren is veel kennis ontwikkeld over de invloed van leefstijl op lichamelijke gezondheid. Over de relatie tussen leefstijl en cognitieve gezondheid is minder bekend. In haar promotieonderzoek volgde Otte gedurende meerdere jaren deelnemers aan de Nederlandse FINGER-NL-studie, een grootschalig onderzoek naar leefstijlinterventies voor het voorkomen of vertragen van cognitieve achteruitgang. Deze deelnemers waren tussen 60-80 jaar. Ze onderzocht niet alleen of mensen gemotiveerd zijn om gezonder te leven, maar vooral hoe leefstijlverandering een blijvende plek krijgt in het dagelijks leven.
Meer dan motivatie
De resultaten laten zien dat veel deelnemers sterk gemotiveerd zijn om hun hersengezondheid te beschermen. Vaak spelen persoonlijke ervaringen met dementie binnen de familie of sociale omgeving daarbij een belangrijke rol. Tegelijkertijd blijkt motivatie alleen onvoldoende voor blijvende gedragsverandering. Leefstijlverandering wordt sterk beïnvloed door gebeurtenissen in het dagelijks leven. Gezondheidsproblemen, mantelzorgtaken, veranderingen binnen het gezin of andere ingrijpende gebeurtenissen kunnen veel invloed hebben op gedrag.
Wat bleek de grootste uitdaging?
‘De grootste uitdaging was misschien wel dat we mensen wilden motiveren om gedrag te veranderen voor iets wat nog niet zichtbaar of voelbaar is. Bij fysieke gezondheid merken mensen vaak direct effect, maar cognitieve achteruitgang en dementie voelen voor veel mensen nog ver weg’, vertelt Otte. Mensen zijn vaak gemotiveerd om gezonder te leven, zeker als het gaat om hun hersengezondheid. Toch betekent motivatie niet automatisch dat verandering lukt of blijvend is. Juist dat inzicht vormde een belangrijke rode draad in het onderzoek.
Duurzame begeleiding
De onderzoeksresultaten bieden belangrijke inzichten voor leefstijlcoaches. ‘Bij cognitieve gezondheid zien mensen vaak niet direct resultaat van hun inspanningen. Daardoor vraagt begeleiding om een andere aanpak dan wanneer iemand bijvoorbeeld gewicht verliest of fitter wordt’, aldus Otte. Volgens haar vraagt duurzame leefstijlverandering om begeleiding die aansluit bij iemands persoonlijke situatie. Vertrouwen, haalbare doelen en langdurige ondersteuning blijken daarbij minstens zo belangrijk als inhoudelijke adviezen.
Gepubliceerd op 10 juli 2026
Door Angela Severs