Kankerrisico vergeleken tussen vegetariërs en vleeseters
Vergeleken met vleeseters hebben vegetariërs een lager risico op 5 soorten kanker, maar een hoger risico op 1 soort. Dat blijkt uit het grootste onderzoek tot nu toe naar de relatie tussen vegetarisch eten en het risico op kanker. Uit het onderzoek blijkt ook dat veganisten een hoger risico op darmkanker hebben in vergelijking met vleeseters.
Cancer Risk in Vegetarians Consortium
Het onderzoek combineerde gegevens van 9 prospectieve studies onder in totaal meer dan 1,8 miljoen mensen via het Cancer Risk in Vegetarians Consortium. In het onderzoek is gekeken naar het risico op 17 verschillende soorten kanker bij 5 voedingspatronen: vleeseters, gevogelte-eters (eten geen rood of bewerkt vlees), pescotariërs (eten vis, geen vlees), vegetariërs (eten zuivel en/of eieren, maar geen vlees of vis) en veganisten (eten geen producten van dierlijke afkomst). De resultaten zijn gepubliceerd in British Journal of Cancer.
Vegetariërs
Vergeleken met vleeseters hebben vegetariërs:
- 31 procent minder kans op multipel myeloom
- 28 procent minder kans op nierkanker
- 21 procent minder kans op alvleesklierkanker
- 12 procent minder kans op prostaatkanker
- 9 procent minder kans op borstkanker
Vegetariërs hebben echter bijna 2 keer zoveel kans op een vorm van slokdarmkanker (plaveiselcelcarcinoom). Er waren geen statistisch significante verschillen in risico op slokdarmadenocarcinoom, kanker aan darm, maag, lever, long (bij niet-rokers), baarmoeder, eierstok, mond en keel, blaas, non-Hodgkin-lymfoom en leukemie.
Veganisten
Veganisten hebben een hoger risico op darmkanker in vergelijking met vleeseters. Voor de andere onderzochte kankersoorten is er geen bewijs dat het risico bij veganisten verschilt van dat bij vleeseters of zijn er te weinig gevallen bij veganisten om te analyseren.
Vis en gevogelte
Vergeleken met vleeseters hebben pescotariërs een lager risico op borst- en nierkanker, evenals een lager risico op darmkanker. Vergeleken met vleeseters is het risico op prostaatkanker lager bij mensen die wel gevogelte consumeerden, maar geen rood- en bewerkt vlees.
Lagere inname van voedingsstoffen?
De onderzoekers waarschuwen voor voorzichtigheid bij het generaliseren van de bevindingen. ‘Meer onderzoek is nodig om te begrijpen wat de oorzaken zijn van de gevonden verschillen in kankerrisico’, stelt Aurora Perez Cornago, één van de auteurs en werkzaam bij de University of Oxford. ‘Het hoger risico van plaveiselcelcarcinoom van de slokdarm bij vegetariërs en darmkanker bij veganisten zou verband kunnen houden met een lagere inname van bepaalde voedingsstoffen die meer aanwezig zijn in dierlijke voedingsmiddelen.’ Co-auteur Tim Key, emeritus hoogleraar Epidemiology aan de University of Oxford concludeert: ‘Om het risico op kanker te verkleinen worden voedingspatronen aanbevolen die de voorkeur geven aan fruit, groenten en vezelrijke voedingsmiddelen en het vermijden van bewerkt vlees.’
Bron: WCRF
Gepubliceerd op 5 maart 2026
Door Angela Severs
Graag reageren we op de reactie van Harriët Verkoelen bij het artikel ‘Kankerrisico vergeleken tussen vegetariërs en vleeseters’ in Nieuws voor Diëtisten, omdat deze naar onze mening om nuancering vraagt.
Allereerst is het belangrijk om vast te stellen dat in het genoemde onderzoek (Vegetarian Diets and cancer risk; by Dunneram Y et al in BJ of cancer ) gegevens gebundeld geanalyseerd zijn van 9 prospectieve studies. Hierin is gekeken naar het risico op verschillende soorten kanker bij verschillende groepen mensen: vleeseters, gevogelte-eters, viseters, vegetariërs en veganisten. Het betreft dus verbanden. Dit artikel beschrijft geen onderzoek naar oorzaken, maar is het startpunt voor vervolgonderzoek naar oorzaken.
In de ‘ Hallmarks of Cancer’ lezen we over de kenmerken van kanker, die biologische eigenschappen omvatten die worden verworven tijdens de ontwikkeling van menselijke tumoren. Aan de basis van deze kenmerken liggen genoominstabiliteit, die de genetische diversiteit genereert die de verwerving ervan versnelt, en ontsteking, die meerdere van de kenmerkende functies bevordert.
Op basis van onderzoek weten we dat een aantal factoren het risico op kanker beïnvloeden. De onlangs verschenen European code against cancer geeft een overzicht van onderbouwde aanbevelingen voor de preventie van kanker. Metabole verandering is een verklaring voor de link tussen overgewicht en obesitas en een verhoogd risico op vele soorten kanker. Maar ook andere factoren binnen en buiten voeding spelen mee, zoals beweging, alcohol, blootstelling aan kankerverwekkende stoffen in de omgeving, infecties en hormoon vervangende therapie.
De huidige onderbouwde aanbevelingen ter preventie van kanker zijn het resultaat van grote systematische reviews en meta-analyses en worden uitgevoerd met alle literatuur die beschikbaar is op dit gebied. Het is daarmee het beste en onderbouwde advies dat gegeven kan worden. De onderbouwde richtlijnen voor de preventie van kanker van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds / World Cancer Research Fund zijn de vertaling hiervan. In deze richtlijnen vormen de preventie van overgewicht en het beperken van fastfood een belangrijk aandachtspunt.
Voor de algehele bevolking is het advies een volwaardig voeding na te streven, met daarin een goede mix tussen dierlijk en plantaardige voedingsmiddelen. Dit is niet alleen ter preventie van ziekte maar ook zinvol in het kader van duurzaamheid. De Gezondheidsraad heeft recent een aangepast advies uitgebracht over Richtlijnen goede voeding:eiwitbronnen en voedingspatronen 2025.
Voor een meer plantaardige eetwijze is niet per se het gebruik van kant en klare vleesvervangers nodig en kunnen hoog bewerkte voedingsmiddelen vermeden worden.
Voor de diëtist ligt hier een belangrijke taak om uit te dragen wat een volwaardige gezonde voeding inhoud en advies te geven wanneer men wil kiezen voor een meer plantaardige cq vegetarische of veganistische eetwijze om zo nadelige gevolgen van tekorten te voorkomen.
ECHTER, diëten die onevenwichtig cq eenzijdig zijn qua samenstelling kunnen mogelijk kortdurend ondersteunen, maar bieden geen lange termijn oplossing vanwege risico’s op deficiënties en gezondheidsrisico’s. De door collega Verkoelen genoemde diepe metabole ketose is niet zonder risico’s, niet geschikt voor lange termijn en is toepassing alleen gewenst in specifieke medische aandoeningen door een multidisciplinair team van experts en zeker niet geschikt om zelf mee te experimenteren.
De NVD heeft een krachtig standpunt ingenomen waarin diëtisten worden gewezen op risico’s van eenzijdige diëten waaronder het carnivoor dieet.
Dr. Elles.J.T.M van der Louw RD, Post doc ketodietist, Coordinator Onderwijs, CGO docent, Dietetiek Erasmus MC; e.vanderlouw@erasmusmc.nl
Dr. José J.L. Breedveld-Peters, Diëtist-Onderzoeker-Consultant, Lid LWDO, Diet and Cancer Consultancy
Literatuur:
– Hanahan D, Weinberg RA. Hallmarks of cancer: the next generation. Cell. 2011 Mar 4;144(5):646-74. doi:10.1016/j.cell.2011.02.013
– European code against cancer (2025) https://cancer-code-europe.iarc.who.int/
– Richtlijnen goede voeding: eiwitbronnen en voedingspatronen 2025. Gezondheidsraad: https://www.gezondheidsraad.nl/service/contact/contact-met-de-gezondheidsraad
– Richtlijnen voor de preventie van kanker. World Cancer Research Fund . https://www.wcrf.org/preventing-cancer/cancer-prevention/our-cancer-prevention-recommendations/#our-recommendations
Standpunt eenzijdige diëten NVD: https://nvdietist.nl/nieuws/standpunt-carnivoor-dieet/
Jammer dat er geen onderscheid is gemaakt tussen bewerkt vlees en rood vlees. Er kan dus niet nagegaan worden of de bewaarmiddelen en andere chemische toevoegingen zoals nitriet, sulfiet, ciric acid, dextrose, … de oorzaak zijn van de kankers. Ook wordt er niet gekeken naar het feit dat vlees eters vaak meer hete kruiden zoals peper en muskaatnoot en gemengde vleeskruiden, ajuin, etc. nuttigen. Soms veroorzaken zij ook ernstige problemen.
Kanker wordt niet veroorzaakt door afwijkingen van DNA aan de genen, deze afwijkingen zijn namelijk altijd een gevolg. Kanker heeft een metabole oorzaak waarbij altijd de matrix in de mitochondriën zodanig is beschadigd dat er geen verbranding meer kan plaatsvinden maar fermentatie van slechts 2 energiebronnen. De grootste energieleverancier is glucose. Een tumorcel is grootverbruiker van glucose dat gefermenteerd wordt.
Hoge insuline spiegels dragen oa bij aan beschadigde mitochondriën. Maar daarnaast zijn er natuurlijk veel meer voedingsfactoren. Oa ultra bewerkte voeding met chemische toevoegingen of geraffineerde plantaardige oliën. En deze laatste stoffen komen in haast alle fabrieksmatige vegan producten voor.
Vandaar dat vegan er ook ook niet ongeschonden uitkomt als het gaat om preventie van kanker.
Om zelf met voeding een zeer grote bijdrage te leveren de tumorcellen niet met glucose te voeden en processen van apoptose en autofagie te stimuleren, is en diepe therapeutische ketose nodig. Daarbij heeft je immuun systeem het meeste eiwit nodig van alle systemen. Wel eiwitten van goede kwaliteit en dus dierlijk. Sowieso is en diepe ketose niet mogelijk als er vegan gegeten wordt.
En dan is er dit onderzoek:
https://makisw.substack.com/p/news-plant-based-food-increases-heart?img=https%3A%2F%2Fsubstack-post-media.s3.amazonaws.com%2Fpublic%2Fimages%2F9616286a-d2f2-45c2-bb4c-9ce63040dd9c_847x711.png&open=false
Ultraprocessed vegan food and a dramatically incrase of heart disease