Herziene richtlijn ondervoeding en sarcopenie

De richtlijn “Ondervoeding en sarcopenie bij ouderen met een kwetsbare gezondheid” is vernieuwd en verbreed. Voortaan ligt de focus niet alleen op ondervoeding, maar ook op sarcopenie. Daarnaast zijn nieuwe internationale criteria en meetmethoden opgenomen, waarmee zorgprofessionals kwetsbare ouderen beter kunnen screenen en beoordelen.

Belang voor diëtisten in de ziekenhuiszorg

De herziene richtlijn vervangt de richtlijn “Ondervoeding bij de geriatrische patiënt” uit 2014. De richtlijn is vooral relevant voor diëtisten in de ziekenhuiszorg en richt zich op kwetsbare ouderen die klinisch zijn opgenomen of de polikliniek bezoeken. Bij deze patiënten komen ondervoeding en sarcopenie vaak voor en dit kan grote invloed hebben op herstel en behandelresultaten. Een multidisciplinaire aanpak, gericht op de oorzaak, en gerichte voedings- en bewegingsinterventies zijn hierin belangrijk.   

Diagnostische criteria

Meerdere modules van de richtlijn zijn vernieuwd. De herziene modules bieden actuele, evidence-based aanbevelingen die diëtisten ondersteunen bij het onderbouwen en afstemmen van hun voedingszorg binnen het behandelteam. De modules sluiten aan bij de dagelijkse praktijk in het ziekenhuis en bieden houvast bij het maken van afwegingen rondom screening en beoordeling van voedings- en spierstatus bij oudere patiënten. Er is in de nieuwe richtlijn meer aandacht voor diagnostische criteria, zoals opgesteld door het Global Leadership Initiative of Malnutrition (GLIM). Ook biedt de richtlijn aanbevelingen over welke screeningsinstrumenten voorkeur hebben om risico op ondervoeding bij kwetsbare ouderen in het ziekenhuis te bepalen. 

Meten van spiermassa, spierkracht en fysiek functioneren

Sarcopenie, dat nog geen vast onderdeel was van de reguliere ziekenhuiszorg, heeft nu een duidelijke plek binnen de diagnostiek en aanpak. De nieuwe module over het screenen op sarcopenie is gebaseerd op de European Working Group on Sarcopenia in Older People (EWGSOP2) criteria. Het biedt duidelijke adviezen over het meten van spiermassa, spierkracht en fysiek functioneren. In deze module komt ook het fenotype lage spiermassa bij ondervoeding aan bod.   

Vervolg met aanvullende modules

De herziening is uitgevoerd op initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie (NVKG). Vanuit het kennisnetwerk Diëtetiek Geriatrische Ouderen (DGO) is actief meegelezen. De richtlijnontwikkeling is nog niet afgerond. Eind 2026 worden aanvullende modules verwacht over het objectiveren van inflammatie als criterium van ondervoeding, de behandeling van ondervoeding en sarcopenie, en de organisatie van ziekenhuiszorg rondom deze problematiek. 

De vernieuwde richtlijn is in te zien via de Richtlijnendatabase op de website van de Federatie Medisch Specialisten. 

Bron: Federatie Medische Specialisten