Gezondheidsapps: ook een uitkomst voor kwetsbare groepen?

Leiden gezondheidsapps tot digitale uitsluiting van kwetsbare groepen als mensen met een hogere leeftijd of met een migratieachtergrond? Gezondheidswetenschapper Tessi Hengst onderzocht het. Ze pleit ervoor om meer oog te hebben voor de vaardigheden en houding van individuen. Dan kunnen ook mensen in een kwetsbare positie voordeel hebben van gezondheidsapps. Op 30 januari promoveerde Hengst aan de Open Universiteit in Heerlen.

Kwetsbare groepen

Gezondheidsapps worden binnen en buiten zorginstellingen steeds vaker gebruikt om zorg te verlenen, te ondersteunen en gezondheid te bevorderen. Bij de toenemende digitalisering is er wel zorg om de “kwetsbare” groepen. Mensen met beperkte vaardigheden, met een cultureel of taalkundig diverse achtergrond of met (geestelijke) gezondheidsproblemen lopen onder meer risico op digitale uitsluiting. Waar zij regelmatig een grotere zorgvraag blijken te hebben, ervaren zij ook drempels tot de traditionele en digitale zorg.

Wat bepaalt het gebruik?

Het gebruik van gezondheidsapps bij “kwetsbare” groepen onderzocht Hengst in 7 studies. Ze deed bijvoorbeeld onderzoek onder mensen met een lage sociaaleconomische positie, COPD-patiënten, mensen met een niet-westerse migratieachtergrond en ook bij professionals. Het doel was om te achterhalen welke factoren hun gebruik van gezondheidsapps bevorderen of belemmeren. Uit haar onderzoek blijkt dat de zogenaamde demografische factoren (leeftijd, opleiding, migratieachtergrond) niet zoveel zeggen over het al dan niet gebruiken van gezondheidsapps. Een belangrijkere rol spelen de zogenaamde psychosociale factoren. Dat zijn individuele kenmerken als verwacht nut, digitale vaardigheden, en houding tegenover digitale zorg. Ook de ondersteuning vanuit professionals of naasten doet mensen besluiten om een app wel of niet te gebruiken. Ze pleit er dan ook voor om af te stappen van het benoemen van gedefinieerde groepen en te kijken naar deze individuele kenmerken.

Gebruik stimuleren

Gebruik kun je volgens Hengst stimuleren door te zorgen voor iemand die de apps introduceert en hun toegevoegde waarde benadrukt. Professionals in de zorg of de bibliotheek kunnen daar een belangrijke rol in spelen. Ten tweede is het aan te raden om digitale trainingen en cursussen aan te bieden om de digitale vaardigheden en het zelfvertrouwen te vergroten. En ten derde is het belangrijk dat er iemand beschikbaar is die helpt met het installeren en uitproberen van de app en dat er ook daarna nog hulp beschikbaar is bij problemen of vragen. Bijvoorbeeld in de vorm van informatiepunten in ziekenhuizen of bibliotheken.

Podcast

Om de onderzoeksresultaten zo toegankelijk mogelijk te maken, heeft Hengst een podcast opgenomen. In de podcast ”4 jaar onderzoek in 30 minuten” op Spotify loopt ze in een half uur in eenvoudige taal alle studies uit haar proefschrift door.

Bron: Open Universiteit