Eén korte nacht slapen vereist drie nachten herstel  

Na een slechte nacht halen je hersenen het tekort niet in door langer te slapen. Nieuw onderzoek laat zien dat 1 korte nacht een herstelproces in gang zet dat zich over 3 nachten uitstrekt. Opvallend: je hersenen doen dat niet door je langer te laten slapen, maar door je slaap anders in te delen. 

Uitgestelde REM-slaap

Het Canadese bedrijf Muse doet onderzoek naar slaap en mentale gezondheid met behulp van draagbare hersensensoren. Onderzoekers van dit bedrijf analyseerden bijna 1.850 korte nachten van 868 mensen. Ze definieerden een korte nacht als minder dan 5 uur slaap. Vervolgens bekeken ze wat er in de 3 nachten daarna gebeurde. De totale slaaptijd bleek nauwelijks te veranderen. Toch gingen de hersenen meteen aan de slag met herstel. In de 3 nachten na het slaaptekort nam vooral de hoeveelheid diepe slaap toe. Tegelijkertijd schoven de hersenen de REM-slaap, de fase waarin je veel droomt en emoties verwerkt, tijdelijk naar later in de nacht. De onderzoekers concluderen dat het lichaam eerst het tekort aan diepe slaap aanvult en pas daarna de REM-slaap weer voorrang geeft. 

Diepe slaap  

Dat patroon past bij wat slaapwetenschappers al langer weten. Diepe slaap, ook wel slow-wave-slaap genoemd, is de meest herstellende fase van de nacht. In deze slaapfase herstellen spieren en weefsels, ondersteunt het lichaam het immuunsysteem en verwerken de hersenen herinneringen. Ook voeren ze afvalstoffen af. Veel mensen kijken vooral naar het aantal uren slaap, maar de kwaliteit is minstens zo belangrijk. Juist de diepe slaap bepaalt hoe goed je herstelt, wat verklaart waarom je je na weinig slaap soms fit voelt en na acht uur toch moe kunt zijn.  

Ouder worden maakt herstellen lastiger

De onderzoekers deden nog een opvallende ontdekking. In een aanvullende analyse van 5.909 nachten bij 794 mensen zagen ze dat de hoeveelheid diepe slaap tussen de leeftijd van 20 en 60 jaar met de helft afneemt. Ondertussen blijven mensen gemiddeld even lang in bed liggen. Dat betekent dat je met het ouder worden steeds minder van de meest herstellende slaapfase krijgt. Daardoor worden herstel, geheugen en concentratie kwetsbaarder naarmate we ouder worden. Tussen de 40 en 60 jaar reageren de hersenen het sterkst op een slechte nacht: de toename van diepe slaap blijft dan 3 nachten zichtbaar. Bij zestigplussers treedt vooral herstel op in de eerste nacht, waarna het effect snel afneemt.  

EEG versus gewone slaaptracker 

Volgens Muse laten de resultaten ook zien waarom EEG-metingen steeds belangrijker worden in de wereld van slaapgadgets en wearables. Veel bekende slaaptrackers meten vooral beweging en hartslag, maar kunnen diepe slaap volgens het bedrijf niet direct registreren. Muse gebruikt daarvoor hersenactiviteit via EEG-metingen. Het bedrijf zegt inmiddels meer dan 1 miljard minuten aan hersendata te hebben verzameld, afkomstig van thuisgebruikers wereldwijd. 

Bron: ANP