Diëtist in het nieuws: Harriët Jager 

Diëtist en onderzoeker Harriët Jager is lector Ondervoeding en Gezond Ouder Worden aan de Hanze in Groningen en hoogleraar aan Radboud Universiteit in Nijmegen. Ze leidt een internationaal onderzoek dat voor het eerst vastlegt wat “risico op ondervoeding” inhoudt. Hierdoor kan ondervoeding in de toekomst eerder worden herkend en voorkomen. RTV-Noord interviewde haar samen met dr. Martine Sealy, senior onderzoeker. Hun gezamenlijke missie: ondervoeding vóór zijn. 

Niet pas behandelen als het te laat is

Volgens Harriët blijft ondervoeding vaak onder de radar. ‘Bij mensen met overgewicht kan gewichtsverlies zelfs ten onrechte als positief worden gezien. Maar het gebeurt op de verkeerde manier, met alle negatieve gevolgen van dien.’ Ook bij ouderen worden signalen regelmatig gemist, omdat minder eten en spierverlies vaak als normaal worden beschouwd. ‘Je loopt eigenlijk altijd achter de feiten aan.’ Samen met onderzoekers van de Hanze, de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, Wageningen University & Research en het Radboudumc werkt zij daarom aan betere manieren om risico’s op ondervoeding vroegtijdig op te sporen. 

Eetlust belangrijker dan de weegschaal

De onderzoekers bereikten via een internationale consensus overeenstemming over wat “risico op ondervoeding” precies betekent. Daarbij verschuift de aandacht van de weegschaal naar signalen die al eerder zichtbaar zijn. Harriët licht toe dat “verlies van eetlust” door 96,5 procent van de experts gezien wordt als de belangrijkste risicofactor. Ook slikproblemen, misselijkheid en braken worden genoemd als belangrijke signalen. Volgens de onderzoekers biedt dit de mogelijkheid om eerder in te grijpen, nog voordat er sprake is van zichtbaar gewichtsverlies. 

Ook sociale factoren spelen mee

Een opvallende uitkomst van het onderzoek is dat sociale, psychologische en economische factoren voor het eerst expliciet worden meegenomen. Factoren zoals eenzaamheid, financiële problemen, depressie, cognitieve achteruitgang en afhankelijkheid bij het eten vergroten allemaal het risico op ondervoeding. Volgens Harriët is dat vooral belangrijk nu steeds meer ouderen langer zelfstandig thuis wonen. Een goede voedingstoestand wordt daardoor steeds belangrijker voor het behoud van gezondheid en zelfstandigheid. 

Belangrijke rol voor de diëtist

Harriët pleit voor een nauwe samenwerking tussen zorgverleners en het sociale domein. Door risico’s vroeg te signaleren en patiënten tijdig door te verwijzen, kunnen volgens haar gezondheidsproblemen vaker worden voorkomen. De diëtist speelt hierin een belangrijke rol, samen met wijkverpleegkundigen, verzorgenden en huisartsen. Harriët: ‘Ook na bijvoorbeeld een ziekenhuisopname kan tijdige voedingszorg helpen om problemen als ondervoeding, sociaal isolement en heropnames te voorkomen.’ 

Van 50 naar 5 screeningstools

Het onderzoeksteam analyseerde bijna 50 internationaal gebruikte screeningsinstrumenten voor ondervoeding. Slechts 5 daarvan bleken geschikt om een verhoogd risico vroegtijdig te herkennen. Volgens de onderzoekers kijken traditionele screeningsmethoden vooral naar kenmerken van bestaande ondervoeding, zoals een laag gewicht. De bruikbare instrumenten richten zich juist op onderliggende problemen, zoals slikklachten, pijn of andere factoren die eten bemoeilijken. De bijbehorende concrete aanbevelingen voor de praktijk worden later dit jaar gepubliceerd. 

Wereldwijde impact

De nieuwe aanpak sluit aan bij de landelijke visie op “Passende Zorg”, waarbij preventie centraal staat. ‘We weten dat ondervoeding de maatschappij nu enorm veel geld kost door extra huisartsbezoeken, intensievere thuiszorg en langere ziekenhuisopnames. De verschuiving naar screening die focust op vroege risicofactoren, gaat de zorgkosten waarschijnlijk fors verlagen’, aldus Harriët. Wereldwijd zullen de aanbevelingen volgens haar grote gevolgen hebben: verschillende landen hebben al aangegeven hun screeningsprocedures op basis van het onderzoek te willen aanpassen. ‘Als onze missie slaagt, transformeren we de zorg van een reactieve brandweer – die pas blust als er al brand is – naar een proactieve beschermmuur. We moeten niet wachten tot de storm de fundering heeft weggevaagd. We moeten zorgen dat het huis blijft staan.’ 

Het volledige artikel is hier te lezen.  

Meer diëtisten in de media! 

Nieuws voor diëtisten hoopt dat meer diëtisten in de media komen om te vertellen over ons mooie beroep. Laat het weten als je in het nieuws bent gekomen! We schenken er graag aandacht aan in onze nieuwsbrief. Mail naar info@nieuwsvoordietisten.nl.