Diagnose coeliakie: meestal geen biopt meer nodig

Bij kinderen was al langer geen biopt meer nodig om coeliakie te diagnosticeren. Inmiddels geldt dat ook voor volwassenen. Dat vertelde diëtist Gaby Herweijer, eerstelijnsdiëtist gespecialiseerd in coeliakie en 1 van de auteurs van de 2 nieuwe richtlijnen over coeliakie voor medisch specialisten en diëtisten. In het diagnosetraject is soms wel een glutenbelastingtest nodig.

Bloedonderzoek

Tegenwoordig is het bepalen van bepaalde IgA’s in het bloed meestal voldoende om de diagnose coeliakie te stellen, zowel bij kinderen als volwassenen. Wel is het daarvoor nodig dat de waarden bij 2 metingen minimaal 10 keer hoger zijn dan normaal. ‘Nederland loopt met dit advies voorop in Europa’, aldus Gaby. ‘Bloedonderzoek is veel minder invasief dan een biopt, goedkoper en bovendien betrouwbaar genoeg.’ Dat er 2 metingen nodig zijn, is om het echt heel zeker te weten en eventuele fouten of verwisselingen uit te sluiten voordat iemand levenslang op een glutenvrij dieet wordt gezet, zo lichtte Gaby, die zelf coeliakie heeft, toe.

Glutenbelastingtest

Als mensen zelf al glutenvrij zijn gaan eten, is de diagnose niet eenvoudig meer te stellen met een bloedtest. In zo’n geval is een glutenbelastingtest nodig. Op basis van expert opinion is in de richtlijnen beschreven hoeveel gluten er daarvoor gegeten moet worden en ook hoe lang. Gaby vertelde dat een voeding volgens de Richtlijnen goede voeding ongeveer 25 gram gluten per dag bevat. De gemiddelde inname van de Nederlandse bevolking ligt een stuk lager op 10 à 15 gram per dag. Het advies voor de glutenbelastingtest is een “hoog-normale” hoeveelheid van 15-20 gram per dag voor volwassenen en 10-15 gram voor kinderen.

Glutenpoeder

Bij de glutenbelastingtest, die je als diëtist begeleidt, kunnen naar keuze gewone voedingsmiddelen gebruikt worden of glutenpoeder. ‘Al is het bij glutenpoeder nog best een uitdaging om dit binnen te krijgen, omdat het niet oplost’, zo lichtte Gaby toe. Ze liet foto’s zien van de klonten en verhoogde viscositeit die glutenpoeder geeft na toevoegen aan bijvoorbeeld vla of appelmoes. Strooien over broodbeleg is dan bijvoorbeeld een optie. De glutenbelastingtest moet minimaal 1 maand worden uitgevoerd, waarbij geldt: hoe langer hoe betrouwbaarder. Daarna volgt bloedonderzoek en een beoordeling van symptomen. Bij onduidelijkheid kan deze glutenbelastingtest iedere 3 maanden worden herhaald. Maar als het bloedonderzoek na 1 jaar nog steeds negatief is, kan er gestopt worden en luidt de conclusie dat er geen sprake is van coeliakie. Zo’n glutenbelastingtest is best intensief en belastend. ‘Adviseer dus geen glutenvrij dieet voordat coeliakie is uitgesloten of bevestigd’, drukte Gaby de aanwezigen op het hart. ‘Zo is bloedonderzoek nog mogelijk om snel tot een diagnose te komen.’

Dit bericht is een verslag van een sessie tijdens de Diëtistendagen 2025.