Congres Groene Proeftuin: meer natuur voor de gezondheid

Verblijven in het groen, hoe klein of groot ook, draagt bij aan gezondheid en welzijn. Daarom draaide het tijdens het congres Groene Proeftuin op 22 september om de verbinding tussen mens, omgeving en gezondheid. In de tuinen van Paleis Het Loo deden circa 150 gezondheidsprofessionals inspiratie op tijdens workshops en lezingen over het creëren van een gezonde werk- en leefomgeving en hoe je mensen stimuleert daarvan gebruik te maken.

Groene sessies

Tijdens de Groene Proeftuin, georganiseerd door het landelijke gezondheidsnetwerk Alles is Gezondheid, Vereniging Arts en Leefstijl, Collectief Natuurinclusief en Paleis Het Loo kwamen kennis, praktijk en ervaring samen. De hele middag waren sessies te volgen die een relatie hadden met natuur en gezondheid. Denk aan een “walkshop” over de actuele ontwikkelingen binnen het landelijk programma Natuur op Recept, een mindfulnesswandeling door de paleistuinen en een interactieve sessie over sociale voedseltuinen voor gezinnen met een laag inkomen. Als extra handvatten voor de praktijk werden ervaringen uitgewisseld en toolkits beschikbaar gesteld aan de deelnemers.

Groen werkt

Ioana Biris en Iris Visser van Buiten Gewoon Werken lieten zien hoe je natuur een vaste plek kunt geven in je werkdag. Nederlanders zitten gemiddeld meer dan 9 uur per dag terwijl burn-outklachten toenemen. Volgens Biris en Visser raken we door onze leefstijl steeds verder verwijderd van natuurlijke herstelmechanismen die juist kunnen helpen om mentaal in balans te blijven. Buiten werken en bewegen kan daarbij ondersteunen. Tijd in de natuur werkt volgens hen als een mentale reset: het vermindert stress, verbetert de concentratie, versterkt de stemming en stimuleert creativiteit en denkvermogen. Praktische manieren om meer natuur in de werkdag te brengen zijn bijvoorbeeld lunchwandelen, “weetings” (walking meetings) of buiten werkberichten beantwoorden. Ook wandelende cliëntgesprekken bieden voordelen, omdat naast elkaar lopen kan bijdragen aan meer gelijkwaardigheid en vertrouwen. Om natuur en beweging makkelijker in de werkdag te integreren, ontwikkelden Biris en Visser een praktische toolkit waarmee medewerkers individueel of als team aan de slag kunnen.

Natuur en mentale gezondheid

Dr. Jolanda Maas, universitair hoofddocent bij de vakgroep Klinische-, Neuro- en Ontwikkelingspsychologie van de Vrije Universiteit van Amsterdam, doet al bijna 20 jaar onderzoek naar hoe natuurlijke omgevingen invloed hebben op onze gezondheid. Haar actuele wetenschappelijke inzichten zijn gebundeld in de gratis handleiding Natuur en Gezondheid. Groen in de leefomgeving is wetenschappelijk bewezen effectief in het verlagen van het risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2, depressie en vroeggeboorte. Maas lichtte toe dat 4 belangrijke verwerkingsmechanismen verklaren hoe natuur bijdraagt aan gezondheid:

• Leefstijlmechanismen: groen stimuleert beweging en buitenactiviteiten
• Psychologische mechanismen: natuur bevordert stressherstel en emotioneel welzijn, terwijl mentale vermoeidheid afneemt
• Biologische mechanismen: de diversiteit aan micro-organismen in natuurlijke omgevingen kan het immuunsysteem versterken
• Vermindering van omgevingshinder: natuur verlaagt blootstelling aan geluidsoverlast, hittestress en luchtvervuiling

Meer natuur in de zorg

Maas benadrukte dat meer natuur in de zorg niet alleen bijdraagt aan een gezondere leefstijl en een betere gezondheid. Als gezondheidsproblemen afnemen kan dat ook de druk op de zorg verlagen. Het bewijs voor de positieve effecten van natuur op de gezondheid wordt volgens Maas steeds sterker. Toch wordt groen nog lang niet altijd benut als onderdeel van preventie en behandeling. Tenslotte stelde Maas dat niet alleen patiënten en zorgverleners profiteren van meer groen: mensen die vaker in de natuur zijn, zetten zich ook eerder in voor natuurbehoud. Door groen een plek te geven in preventie, leefstijladvisering en behandeling, kan de zorg volgens Maas bijdragen aan een win-winsituatie voor mens én natuur.