Communicatie in de spreekkamer in beeld

Patiënten stellen tijdens een gesprek met hun zorgverlener relatief weinig vragen en brengen zorgen of voorkeuren niet altijd uit zichzelf naar voren. Dat is een van de belangrijkste inzichten uit 50 jaar onderzoek met de Nivel Databank Communicatie in de Gezondheidszorg. De databank bevat inmiddels ruim 18.000 video- en audio-opnames van gesprekken tussen zorgverleners en patiënten. 

Gezamenlijke besluitvorming

Uit gegevens van de databank blijkt dat patiënten tijdens een consult minder mondig zijn dan vaak wordt gedacht. Hoewel ze beter geïnformeerd zijn en meer eigen regie hebben, nemen ze nog beperkt een actieve rol in het gesprek over hun vragen, zorgen en voorkeuren. Zorgverleners kunnen daarom actief ruimte maken voor vragen en patiënten uitnodigen om hun zorgen en voorkeuren te bespreken. Ook laten de onderzoeksgegevens zien dat gezamenlijke besluitvorming (shared decision-making) tussen zorgverlener en patiënt in de loop der jaren toeneemt, maar om verdere ontwikkeling vraagt. 

Belang van goede communicatie groeit 

De communicatie in de spreekkamer is de afgelopen jaren veranderd. Zo zijn verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke zorgverleners afgenomen. Ook de computer speelt een rol: die wordt niet alleen gebruikt voor verslaglegging, maar heeft ook invloed op de communicatie tussen zorgverlener en patiënt. Deze inzichten worden gebruikt voor de evaluatie van beleidsmaatregelen, de ontwikkeling van onderwijs en trainingen voor zorgverleners en verbetering van de kwaliteit van zorg. Volgens Nivel wordt goede communicatie steeds belangrijker door onder andere vergrijzing, complexere zorg, de aandacht voor passende zorg en het toenemende gebruik van digitale toepassingen. 

Resultaten 50 jaar onderzoek in de spreekkamer

Al 50 jaar verzamelt, bewaart en observeert de Nivel Databank Communicatie in de Gezondheidszorg zorgvuldig de video- en audio-opnames van ruim 18.000 spreekkamergesprekken, opgenomen in zowel de eerste als tweede lijn en verzameld sinds 1975. De consulten zijn met toestemming opgenomen onder huisartsen, verschillende medisch specialisten, verloskundigen, verpleegkundigen en apothekers. Met de 18.000 video- en audio-opnames van consulten vormt de Databank een unieke bron voor wetenschappelijk onderzoek naar communicatie in de dagelijkse zorgpraktijk. De Databank wordt mogelijk gemaakt door subsidie van het ministerie van VWS. 

Bron: Nivel