Combinatie vezels en eiwitrijk niet altijd gunstig

Het toevoegen van extra voedingsvezels aan een eiwitrijk, deels plantaardig eetpatroon kan de stofwisseling juist verslechteren in plaats van verbeteren. Dat blijkt uit het proefschrift van onderzoeker Colin A. J. van Kalkeren bij mensen met overgewicht en een verhoogd risico op diabetes type 2. Hij promoveerde op 24 april aan Maastricht University.

Gunstige effecten van vezels

Darmbacteriën fermenteren voedingsvezels in de dikke darm. Daarbij komen gunstige stoffen vrij die onder meer de insulinegevoeligheid en het brein positief kunnen beïnvloeden en ontstekingsprocessen kunnen verminderen. Meestal vindt deze fermentatie vooral in het begin van de dikke darm plaats, terwijl de gunstige effecten juist sterker lijken bij fermentatie verderop in de darm. Van Kalkeren onderzocht of een vezelcombinatie die pas laat in de darm fermenteert de stofwisseling kan verbeteren.

Eiwitrijk en vezelrijk

Om dit te onderzoeken, keek Van Kalkeren naar verschillende uitkomsten bij mensen met overgewicht of obesitas en een verstoorde insulinegevoeligheid. Hij beoordeelde onder andere insulinegevoeligheid, neurocognitieve vaardigheden en voedingsgerelateerde hersenactiviteit. De deelnemers volgden 12 weken een eiwitrijk, deels plantaardig eetpatroon. Een deel van hen kreeg daarnaast een speciale vezelmix (aardappelvezel en suikerbietpectine), die pas laat in de darm fermenteert.

Opvallende resultaten

De groep die de speciale vezelmix als extra aanvulling kreeg, liet juist een verslechtering van de stofwisseling zien. Zo nam de insulinegevoeligheid iets af en stegen ontstekingswaarden en darmdoorlaatbaarheid. Ook werden geen verbeteringen gevonden in het darmmicrobioom of in de productie van gunstige stoffen.

Geen effect op hersenen, wel op eetgevoel

Bij de groep zonder extra vezels, die alleen het eiwitrijke eetpatroon volgde, waren wel verbeteringen te zien. De insulinegevoeligheid en stofwisseling gingen vooruit.
De vezels hadden geen duidelijk positief effect op hersenactiviteit of eetgedrag. Wel verbeterden het leervermogen en het hongergevoel in beide groepen. Volgens Van Kalkeren kan dit het effect zijn van het eiwitrijke, deels plantaardige eetpatroon.

Complexe wisselwerking

Van Kalkeren concludeert in zijn proefschrift dat de wisselwerking tussen voedingsvezels, (plantaardige) eiwitten en darmbacteriën complexer is dan gedacht. Extra vezels zijn niet altijd automatisch gunstig en kunnen effecten van een gezond eetpatroon mogelijk zelfs tegenwerken. Meer onderzoek is nodig om te begrijpen hoe deze voedingsstoffen elkaar beïnvloeden en hoe voeding het beste kan worden ingezet bij mensen met een verhoogd risico op stofwisselingsziekten.

De review van het proefschrift “Dietary Fibers, Plant-based Diets, and Human Health: From the Gut Microbiome to Metabolism and Cognition” is hier in te zien.

Bron: Maastricht University