Boekrecensie: Proteïne

De proteïnehype is inmiddels zo groot, dat niemand er nog omheen kan. Schappen vol proteïne-yoghurt, -wafels, -chips, -winegums en zelfs -vruchtensap: het aanbod lijkt soms de logica voorbij. In die eiwit-overdaad komt wetenschapsjournalist Jop de Vrieze met het boek “Proteïne Waarom we zo in de ban zijn van eiwitten en wat die wel en niet doen voor je lijf en gezondheid”. Een boek dat nuance biedt, en jou als diëtist handvatten voor het gesprek over proteïne.

Breed, zorgvuldig en diepgravend

De Vrieze schreef onder meer voor de Groene Amsterdammer en Quest, en duikt graag diep in onderwerpen waar wetenschap en gezondheid samenkomen. Voor “Proteïne” stortte hij zich een jaar lang volledig op de eiwitten: de hype, de wetenschap, de marketing en de maatschappelijke opmars. Dat resulteerde in een volledig overzichtswerk. De literatuurlijst telt bijna 300 wetenschappelijke referenties, wat veel zegt over de gedegen aanpak van de auteur. Toch blijft het boek, en dat is knap, zeer toegankelijk geschreven. De Vrieze verstaat de kunst om complexe biochemie en voedingswetenschap begrijpelijk te maken voor de gemiddelde lezer, zonder concessies te doen aan de inhoud.

Eiwitten: onmisbaar, maar vaak overschat

Een van de sterkste punten van het boek is dat De Vrieze alle kanten van het eiwitverhaal belicht. Dat eiwitten essentieel zijn weet je als diëtist maar al te goed, maar het boek zoomt ook in op thema’s die in de diëtetiek vaak centraal staan: Heb ik extra eiwitten nodig? Kan ik ook te veel eiwitten binnekrijgen? Hoeveel eiwit heeft een sporter nodig? Wat doen eiwitten bij het ouder worden?
De Vrieze beantwoordt deze vragen helder en genuanceerd. Hij legt zorgvuldig uit hoe eiwitten functioneren in het lichaam, bespreekt verschillen tussen dierlijke en plantaardige eiwitten en staat uitgebreid stil bij de kwaliteit versus kwantiteit-discussie. Ook de opkomst van eiwitproducten komt aan bod: van shakes en repen tot ”high-protein” varianten van gewone voedingsmiddelen. Hij fileert de marketing, laat zien hoe bedrijven slim inspelen op de reputatie van eiwitten, en laat de lezer zelf nadenken over de échte waarde (of onzin) van dergelijke producten.

Vooral in de nuance

Voor jou als diëtist zal het boek qua feiten waarschijnlijk weinig nieuws bevat. De huidige voedingsrichtlijnen, de rol van eiwit bij sport en veroudering, en de discussie rondom tekorten versus overschotten: niets zal je volledig verrassen. Maar de kracht van het boek zit juist in de nuance, de volledigheid, de verhalende uitleg en de heldere argumentatie. Het boek biedt jou handvatten om cliënten beter uit te leggen waarom proteïnehypes misleidend kunnen zijn en hoe je kunt bepalen of extra eiwitten écht nodig zijn. De Vrieze helpt je om je boodschap over eiwitten scherper te formuleren. In dit boek vind je toegankelijke, goed onderbouwde – soms licht ironische – antwoorden die je direct in de praktijk kunt gebruiken.

Een mooi slotakkoord

Het slotwoord van het boek is exemplarisch voor de insteek van De Vrieze. Hij schrijft: ‘De volgende keer dat je in de supermarkt staat en twijfelt tussen gewone yoghurt en de proteïne-verrijkte variant, tussen normale crackers en de eiwitrijke versie, hoop ik dat je jezelf afvraagt: heb ik dit echt nodig? Of kan ik net zo goed kiezen voor wat lekkerder en goedkoper is, of simpelweg voedzamer omdat er tijdens het productieproces niet van alles bij is gestopt en uit is geperst? Want uiteindelijk gaat gezond eten niet over het najagen van de perfecte verhouding tussen macronutriënten. Het gaat over een gezondere relatie met voedsel.‘ Voor diëtisten is dat een boodschap die naadloos aansluit bij wat we cliënten proberen mee te geven: relativering, gezond verstand en aandacht voor het geheel.

Kortom

“Proteïne” is een helder en genuanceerd boek over de proteïnehype. Hoewel het voor de vakinhoudelijk sterke diëtist geen baanbrekende nieuwe inzichten biedt, is het een waardevolle bron die helpt om lastige vragen van cliënten te beantwoorden, nuance te brengen in discussies en je boodschap over eiwitten scherper te verwoorden.

Proteïne. Waarom we zo in de ban zijn van eiwitten en wat die wel en niet doen voor je lijf en gezondheid, Jop de Vrieze. Atlas Contact, ISBN 9789045052045, 287 pagina’s, € 22,99