Bigorexia groeit onder sporters

Steeds gespierder willen worden, maar nooit tevreden zijn over het eigen lichaam; dat is de kern van bigorexia. Experts waarschuwen in het vakblad Psychische huisartsenzorg voor de lichamelijke en mentale gevolgen van deze groeiende obsessie met spiermassa. Vroege herkenning is belangrijk. 

Stoornis in lichaamsbeleving

Bigorexia – officieel een vorm van Body Dysmorphic Disorder – is een stoornis in de lichaamsbeleving. Mensen met deze aandoening zijn ervan overtuigd dat ze te weinig spieren hebben, zelfs als ze aantoonbaar gespierd zijn. De psychische stoornis komt vooral voor bij mannen, maar treft ook vrouwen. Hulpverleners benadrukken dat bigorexia geen kwestie is van ijdelheid of fanatiek sporten. Het gaat om een serieuze psychische aandoening waarbij onzekerheid, controlezucht en een verstoorde lichaamsbeleving samenkomen.  

Verschil met anorexia 

De stoornis vertoont overeenkomsten met anorexia nervosa. Waar iemand met anorexia zichzelf te dik vindt, ervaart iemand met bigorexia zichzelf juist als te smal of te zwak. Die verstoorde zelfwaarneming leidt vaak tot dwangmatig trainen en streng gecontroleerde eetpatronen. De druk vanuit sociale media, reclame en filmbeelden waarin extreem gespierde lichamen als ideaal worden gepresenteerd, lijkt de problematiek te versterken. 

Mogelijke oorzaken

Voor bigorexia is geen eenduidige oorzaak aan te wijzen. Meestal gaat het om een samenspel van factoren, zoals een laag zelfbeeld of negatieve lichaamservaringen, angst- of stemmingsklachten, prestatiedruk en pesten of vernedering in het verleden. De stoornis wordt relatief vaak gezien bij fanatieke sporters en bodybuilders. Wat begint als gezond trainen, kan geleidelijk omslaan in dwangmatig gedrag. 

Wanneer wordt trainen een probleem?

Door signalen tijdig te herkennen en bespreekbaar te maken, kan verdere lichamelijke en psychische schade worden voorkomen. Kenmerkend voor bigorexia is de voortdurende focus op uiterlijk, voeding en trainingsschema’s. Veelvoorkomende signalen zijn:

• dagelijks langdurig trainen, ook bij blessures of uitputting 
• onrust of schuldgevoel bij het overslaan van een training 
• vermijden van sociale activiteiten die niet passen binnen het schema 
• gebruik of misbruik van supplementen of anabole steroïden 
• blijvende ontevredenheid over het lichaam, ondanks zichtbare spiergroei 

Door de obsessie kan de balans tussen werk, relaties en ontspanning verdwijnen. 

Gevolgen voor lichaam en geest

Bigorexia heeft zowel lichamelijke als psychische consequenties. Overtraining kan leiden tot spier- en gewrichtsblessures, hormonale ontregeling en verhoogde bloeddruk. Het gebruik van prestatieverhogende middelen brengt extra gezondheidsrisico’s met zich mee. Psychisch gaat de stoornis vaak gepaard met somberheid, angst en sociale terugtrekking. Schaamte over het probleem kan ervoor zorgen dat mensen laat hulp zoeken. 

Behandeling mogelijk

Behandeling van bigorexia richt zich op zowel het verstoorde lichaamsbeeld als het dwangmatige gedrag. Cognitieve gedragstherapie kan helpen om negatieve denkpatronen te doorbreken. Daarnaast kan begeleiding door een diëtist bijdragen aan herstel van een gezond eetpatroon. Bij ernstige klachten kan multidisciplinaire behandeling in een gespecialiseerde kliniek nodig zijn. 

Bron:  Psychische huisartsenzorg