Beslisboom bij behandeling van diabetes type 1

De technologische ontwikkelen en mogelijkheden op het gebied van de behandeling van diabetes type 1 gaan snel. Dit doet de vraag rijzen of patiënten nog wel koolhydraten moeten tellen om te berekenen hoeveel insuline ze nodig hebben. Oftewel: moeten ze nog wel hun koolhydraatinsuline-ratio (KIR) bepalen? Diëtisten van het Netwerk Diabetesdiëtist hebben een beslisboom ontwikkeld om uniformiteit in werkwijze te bewerkstelligen voor diëtisten werkzaam in een diabetesteam.

Rekenen met koolhydraten?

Diëtisten van het netwerk, Renée Langenhuijsen, Mirian Daemen, Mariëlle van Veen en Syskia Walgemoet, vertelden over de uitkomsten van literatuuronderzoek en praktijkervaringen. Samen hebben die geleid tot een werkwijze voor het (al dan niet) afstemmen van insuline op de koolhydraatinname (KIR) en de beslisboom die ze daarbij ontwikkeld hebben. Het doel van de behandeling is een zo stabiel mogelijk bloedglucosegehalte bij de patiënt met diabetes. Uit literatuuronderzoek blijkt dat koolhydraatberekening essentieel is voor het bepalen van de insulinedosering. Patiënten die rekenen met koolhydraten bereiken een lagere Hba1c-waarde. Maar met de komst van glucosesensoren is de nadruk in de behandeling meer komen te liggen op de time-in-range; in hoeverre schommelde de bloedglucosewaardes bij een patiënt? Hoe minder schommelingen er zijn, hoe minder kans op complicaties. Als patiënten veel variëren in hun koolhydraatinname is het lastiger de juiste insuline-doseringen te berekenen. Daarnaast blijven er altijd uitdagingen voor die patiënten die niet met koolhydraten kunnen en willen rekenen.

Rekenregels en fixed meals

Tot op heden is er geen evidence-based richtlijn voor het bepalen van de KIR, zo vertelden de 4 diëtisten. Leidend zijn praktijkervaringen en richtlijnen zoals de Voedingsrichtlijn Diabetes 2023 van de Nederlandse Diabetes Federatie (NDF). De NDF adviseert voor het bepalen van de KIR diabetes-eetdagboeken of rekenregels gebaseerd op de totale insulinedosering. Zulke rekenregels kunnen als alternatief dienen voor het reken met koolhydraten, maar leveren wisselende resultaten. Ook kan er bij bepaalde soorten insulinepompen gewerkt worden met “fixed meals”; maaltijden met vaste hoeveelheden koolhydraten. Maar daarvoor is nog weinig wetenschappelijk bewijs. De diabetesdiëtist zal bovendien altijd voor de individuele patiënt aanpassingen moeten maken op basis van factoren als lichaamsgewicht en lichamelijke activiteiten.

Beslisboom

Er moet dus met veel factoren rekening worden gehouden om tot een juiste KIR te komen. Daarvoor heeft het netwerk een beslisboom ontwikkeld. Hiermee kan elke diëtist op een juiste manier komen tot een goede begeleiding bij KIR of tot de juiste alternatieven hiervoor passend bij de patiënt. De beslisboom is hier gratis te downloaden.

Dit bericht is een verslag van een sessie tijdens de Diëtistendagen 2025.