Nieuws

 

< vorig nieuwsitem
03 april 2017

Smeer 'm nu maar

Door: Karine

Karine Hoenderdos is diëtist en schreef diverse boeken over voeding en gezondheid.

Er staat een bijzonder product in de supermarkt. Een product dat zich eindeloos opnieuw uitvindt, waarop steeds weer een andere gezondheidsclaim prijkt en dat als een sloerie meeflirt met alle voedingshypes.
Ja, ik bedoel margarine.
In zijn inmiddels best wel lange leven heeft margarine de ene metamorfose na de ander ondergaan.
Het begon als goedkoop broodsmeersel voor arme mensen. Als goede daad werd er vitamine A en D ingestopt. Jammer genoeg bevatten die eerste generatie margarines ook hartstikke veel goedkope transvetzuren, genoeg om menig ader in hoog tempo te verstoppen.
Toen eenmaal bekend werd dat dit superschadelijk en potentieel dodelijk was, werden de transvetten zonder ophef of excuses schielijk vervangen door het nieuwste van het nieuwste: linolzuur. Goed voor hart en bloedvaten! Met een eindeloos marketingbudget werd die boodschap er vervolgens jarenlang ingeramd.
Met succes. Linolzuur was zelfs zó'n succes, dat het naar meer smaakte. Op het thema 'hart en bloedvaten' werd dus lustig doorgeborduurd. Er kwam eerst duurdere margarine met omega 3 vetzuren: veel gemakkelijker dan vis. Er kwam nóg duurdere margarine met plantensterolen, wetenschappelijk bewezen goed als je cholesterolgehalte te hoog was.
Nederland bleef braaf zijn bammetjes smeren met deze geknutselde producten, onder zachte dwang van de Gezondheidsraad, het Voedingscentrum en de Hartstichting.
Totdat de wetenschap potverdorie een beetje vervelende dingen ging ontdekken. Dat veel brood eten misschien helemaal niet zo gezond was. Dat teveel linolzuur misschien ook niet zo gezond is. Dat de relatie tussen plantensterolen en hart- en vaatziekten niet bewezen is. Bovendien werd de consument steeds mondiger: ze liet zich niet zomaar iets aansmeren. Sommige consumenten - de durfals - stapten zelfs over op roomboter.
De margarine-industrie werd een beetje stil. Je hoorde niks meer over linolzuur of plantensterolen.
Totdat ze onlangs weer uit hun laboratorium kwamen. Triomfantelijk, want een nieuwe make-over voor good old Marge was geboren! Margarine is nu namelijk niet meer gezond, nee: margarine is nu vooral hip. Ze spannen bloggers voor hun karretje om de blijde boodschap te verkondigen dat margarine plantaardig en vegan is. Maar ze brengen ook margarine met roomboter op de markt. En sinds kort ook margarine met het voorheen door henzelf zo verfoeide verzadigde kokosvet.
Ik denk dat de margarinefabrikanten hiermee definitief hun geloofwaardigheid hebben verloren. Ze hebben keihard bewezen dat het ze geen worst interesseert wat er in hun product zit. Als het maar verkoopt en als het maar te marketen valt.
Ik denk zo langzamerhand: smeer 'm nu maar.


Irene Van de Voort, Communicatie, 14 april 2017:
Unilever heeft deze tak van sport al in de verkoop gezet, mogelijk vanwege gevaar voor claims nu zelfs Britisch Medical Journal om is.
Nelle Devynck, Diëtiste, 06 april 2017:
Ik ben het er volledig mee eens Mimi! Puur, gezond en geniet met mate!
Mimi Van Meir, diëtist, 04 april 2017:
Beste Karine, Ik ben zo blij met jouw tekst; Ik had het niet beter kunnen uitleggen. Margarine, alleen al de productie: ontgeuren, geuren, ontkleuren, kleuren; Het is chemisch en ongezond. Geniet van een zuiver stukje natuur: echte boter. Maar doe het met mate.
Lisette Hoogduin, BGN-gewichtsconsulente, 01 april 2017:
Hi Tom,
Bedankt voor je erg uitgebreide verhaal. Ik vind het lastig om er een goed antwoord op mijn vraag uit te halen. Als ik het hele middenstuk oversla, lijkt het erop dat je 1e en laatste zin elkaar tegenspreken.
Ik volg de richtlijnen omdat ik van mezelf weet dat ik onvoldoende kennis heb om zelf onderzoeken te kunnen beoordelen en het lijkt mij daarom verstandiger om dit over te laten aan mensen die dit wel kunnen.
Uiteraard ben ik het met je eens dat het uitgangspunt wat het beste voor de cliënt is voorop staat.
Margarine heeft geen negatieve gezondheidseffecten voor zover mij bekend, dus dat lijkt me dan ook geen probleem.
Karine Hoenderdos, redacteur Nieuws+voor+dietisten, 31 maart 2017:
Nog een aanvulling: het document waar Lisette naar verwijst, is de richtlijn van de Gezondheidsraad uit 2001.
In de huidige richtlijn van november 2015 wordt juist GEEN uitspraak gedaan over het juiste gehalte aan verzadigd vet! http://www.nieuwsvoordietisten.nl/aan-het-woord/aan-het-woord/article/in-de-nieuwe-richtlijnen-goede-voeding-kijken-we-niet-meer-naar-tekorten/
Tom Coumans, Diëtist, 31 maart 2017:
Als aanvulling op Klaas, een wat recentere meta-analyse

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26268692
Klaas de Jong, Dietist, 31 maart 2017:
Het advies van de gezondheidsraad om te streven naar max 10en% verzadigd vet is NIET evidence based.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2824152/
Karine Hoenderdos, redacteur Nieuws+voor+dietisten, 31 maart 2017:
Hoi Lisette en Marjon,

Jullie vragen allebei waarom ik deze column heb geschreven. Allereerst: een column is een persoonlijke mening, bedoeld om reacties uit te lokken of iemand aan 't denken te zetten. Ik hoop dat dat is gelukt.
Ten tweede raad ik je aan eens te klikken op de link onder 'Sorry Marge'. Dat is een fantastisch artikel van G. Scrinis uit 2002, waarin hij de term Nutritionisme introduceert en laat zien dat margarine een product is dat bij uitstek deze trend in de voedingswetenschap vertegenwoordigt.
Ten derde: het gaat nooit om 1 product, het gaat altijd om het complete voedingspatroon. Wie zich wil beschermen tegen welvaartsziekten en met name hart- en vaatziekten, moet veel groenten en fruit eten, volkoren granen, vis, noten en weinig geraffineerde producten en suiker. Dat is wel even wat meer dan alleen de keuze voor het juiste vet op je boterham. Maar de door niet aflatende marketingboodschappen van margarinefabrikanten denken veel consumenten dat de keuze voor de juiste margarine echt cruciaal is. Daar ageer ik tegen in deze column.
Ten vierde vind ik dat de geloofwaardigheid van de fabrikanten totaal verloren gaat als ze hun gezonde boodschap ineens vergeten als het niet meer hip is. Wat Tom al zegt, is het wachten op de quinoamargarine.
En ik heb geen sneer (smeer?) tegen de Gezondheidsraad, ik constateer alleen dat zij margarine expliciet noemen in hun adviezen. Persoonlijk vind ik dat jammer, omdat juist deze instantie zich had voorgenomen om meer naar voedingspatronen en minder naar nutriënten te gaan kijken. In grote lijnen zijn de nieuwe Richtlijnen Goede Voeding daar een goed voorbeeld van, maar voor mij is het margarine-advies in de richtlijnen dan een vreemde eend in de bijt. Toch weer een nutritionistische kijk die daar de hoek opsteekt?
Nu ben ik wel benieuwd wat jullie ervan vinden, in elk geval dank voor jullie reactie!
Hartelijke groet, Karine
Tom Coumans, Diëtist, 31 maart 2017:
Beste Lisette,
Dat heb je niet verkeerd, de richtlijnen van de gezondheidsraad zijn leidend. Leidend betekent echter niet alles overnemen en zelf niet meer klinisch te redeneren. Dit is geenzins een aanval, maar wel wat ik vaak zie gebeuren.

Iedere cliënt is anders, iedere cliënt heeft andere wensen en behoeften. Wij geven advies gebaseerd op die wensen en behoeften. Daarbij horen wij rekening te houden met de lichaamssamenstelling, eventuele ziektebeelden, medicatie etc. Is iemand zwaarder en hebben ze een verhoogde buikomvang? Grote kans dat er sprake is van insulineresistentie.
Geen absoluut maar relatief insulinetekort. Deze mensen zetten glucose sneller om in lichaamsvet, wat zorgt voor een vicieuze cirkel van meer insulineproductie, meer resistentie en de daarbij horende problematiek.

Deze groep met maximaal 10en% verzadigd vet behandelen, met als enige reden het volgen van de richtlijnen goede voeding is niet waar de maximale winst voor gezondheid zit.

Het grote voordeel van margarine zijn natuurlijk de ontzettend grote hoeveelheden vitamines. Heel prettig, goed voor de weerstand natuurlijk en broodnodig. Als ik een A tot Z bruistablet in de cola gooi, is deze dan ook gezond?
Als iemand mij vraagt of roomboter beter is dan margarine? Absoluut. Het is een natuurproduct zonder toegevoegde conserveringsmiddelen, geur en smaakstoffen. Het is niet langer houdbaar dan het normaal hoort te zijn en het enige “nadeel” is dat het verzadigde vetten bevat.

En dat is waar Karine het over heeft. Margarine is lang gezien als het fantastische product, na het “onderzoek” van Keys (1958), waarin verzadigde vetten onterecht een slechte naam kregen. Het is niet zonder reden dat dit onderzoek nog vaak opnieuw bekeken is; conclusie? Een laag cholesterol geeft hogere mortaliteit dan een hoger cholesterol.

Als iemand van mening is dat verzadigd vet het LDL-cholesterol laat stijgen, en daarbij dus de “kans” op hart- en vaatziekten, heeft hij niet direct ongelijk. Het is echter niet de enige parameter die hierbij telt, en moet worden bekeken.

Wat hij niet heeft bekeken is dat Apolipoproteïne-B (ApoB) het cholesterol door de bloedbaan moet vervoeren. Als iemand visceraal vet heeft en daarbij veel suikers eet, krijgt deze persoon een hoge hoeveelheid ApoB – wat zorgt dat deze deeltjes met LDL cholesterol in de vaatwand kunnen zitten. Stop hier wat ontstekingen bij en voila, artherosclerose.

Zolang er niet wordt gekeken naar de LDL/Apo-B ratio, zegt verzadigd vet helemaal niks over hart- en vaatziekten, of iemand moet metabool ontregeld zijn. Deze mensen worden zieker van suiker en helaas ook, de wat complexere koolhydraten als dit zorgt voor overmatige insulineproductie.

De margarine industrie teert al jaren op een goedkoop product dat laag is aan verzadigde vetten, nu ze terrein verliezen omdat de wetenschap steeds meer aantoont dat ze niet per definitie het “gezonde” product zijn, gaan ze toevoegingen doen op basis van hypes. Is de volgende stap goji-bessen-margarine, of gaan we naar de quinoa-marge?

Het is aan ons allemaal (consulten en diëtisten) om het beste voor de cliënt te willen, helaas lijkt dat niet meer op richtlijnen overnemen zonder vraagtekens te stellen.
Lisette Hoogduin, BGN-gewichtsconsulente, 31 maart 2017:
Hi Tom,
Dat roomboter veel verzadigd vet bevat, is niet 'erg'. Het gaat uiteraard om het totale voedingspatroon. Dat wordt in deze column ook niet benoemd.
Het advies van de Gezondheidsraad is om verzadigde vetten te beperken tot n maximum van 10%. https://www.gezondheidsraad.nl/sites/default/files/samenvatting_0119nR2.pdf
Als BGN-gewichtsconsulente zijn deze adviezen leidend. Ik ging er vanuit dat dat voor dietisten ook zo is? Of heb ik dat verkeerd?

Voeg reactie toe (alleen diëtisten en gezondheidsprofessionals)

*

* - verplicht veld

*
*
*
*
 
 
 
 
 
 

NieuwsvoorDietisen.nl maakt gebruik van cookies. Meer informatie Sluiten