Nieuws

 

< vorig nieuwsitem
04 april 2011

‘Er is een mentaliteitsverandering nodig’

Door: Karine Hoenderdos

Prof. dr. Jaap Seidell is hoogleraar aan de afdeling Gezondheidswetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU). Hij doet al ruim 30 jaar onderzoek naar overgewicht. Samen met psycholoog, voormalig journalist en tevens VU-collega Jutka Halberstadt schreef hij het boek ”Tegenwicht. Feiten en fabels over overgewicht”.


Jutka Halberstadt en Jaap Seidell

Wat was de reden om dit boek te schrijven?

Jaap Seidell: ‘Elke week word ik wel gebeld door een journalist, naar aanleiding van het nieuwste onderzoek of publicatie. En na elk telefoongesprek denk ik dan “Ja maar, dit onderzoek belicht maar een van de aspecten rondom overgewicht, maar het geheel is toch wat gecompliceerder”. Die nuances en het algehele plaatje wilde ik graag laten zien. Mijn collega Jutka is bovendien van huis uit journalist en heel nieuwsgierig. Ze vroeg me het hemd van het lijf over allerlei aspecten van overgewicht. We vonden het leuk om al die informatie eens samen te vatten in een boek. Over het ontstaan van overgewicht, de behandeling, maar ook de manier waarop we naar dikke mensen kijken in onze samenleving. Want daaraan schort nogal wat.’

 

Wat is er mis met onze blik op mensen met overgewicht?

‘Er is vooral veel onbegrip en de verwachtingen zijn te hoog gespannen. In hulpverlenerkringen wordt er soms smalend gesproken over de “Dikke Domme Diabeet”. Hulpverleners staan er te weinig bij stil hoe moeilijk het is om eetgewoontes en leefgewoontes blijvend te veranderen. Ze beseffen ook te weinig dat we leven in een obesogene maatschappij.’ Jutka: ‘Het is extreem moeilijk om je leefstijl blijvend te veranderen. Je hebt wilskracht nodig, maar ook kennis en vaardigheden.  En doorzettingsvermogen, want er is geen quick fix voor overgewicht. Terwijl hulpverleners juist wel korte, intensieve behandelingen aanbieden. Maar dat is dus niet de oplossing.’

 

In het boek rekenen jullie af met mythes en fabels. Noem eens wat voorbeelden?

Jaap: ‘Dat er ooit een pil zal komen tegen overgewicht die écht zal helpen en niet alleen maar een marginaal effect opleveren. Of dat de oplossing zal liggen in de genen, of in het beïnvloeden van de darmflora. Dat zijn allemaal interessante zaken, maar ze bepalen slechts een klein deel van het ontstaan van overgewicht. Er is geen factor die alles bepaalt, overgewicht is altijd een samenspel van factoren. Het jojo-effect is ook zo’n goed voorbeeld van een mythe. Mensen denken dat de stofwisseling voorgoed verstoord raakt en dat het lichaam eindeloos op de “spaarstand” gaat. Dat is nooit aangetoond. Nog zo’n leuke: de mythe dat je als baby vetcellen aanmaakt en dat die hoeveelheid nooit verandert in de rest van je leven. Onzin, want de aanmaak van vetcellen gaat de hele kindertijd door. Net zoals dat laag-koolhydraat diëten dé oplossing zijn. Dat is nog nooit aangetoond, zeker niet op de lange termijn. Diëten zijn sowieso geen oplossing. Het zijn allemaal zeer hardnekkige fabels en misverstanden.’

 

En hoe zit het met de gedachte dat overgewicht een emotioneel probleem is?

Jaap: ‘We hebben onze hoofdstuk over psychologische oorzaken van overgewicht laten lezen aan experts op dat gebied, zoals Tatjana van Strien van de Radboud Universiteit en Anita Jansen uit Maastricht. Ze waren het hartgrondig met elkaar  oneens. De één ziet emotioneel eten als dé oorzaak van obesitas terwijl de ander de oorzaak vooral ziet in een gebrekkig vermogen tot zelfregulatie.’ Jutka: ‘Natuurlijk wordt eetgedrag ook beïnvloed door emoties. Als je blijvend het eetgedrag wilt veranderen, moet je daar zeker rekening mee houden. Bij mensen met ernstig overgewicht kunnen psychische problemen een onderliggende factor zijn. Die moet je aanpakken door psychologische hulp te bieden. Maar het gaat te ver om overgewicht als louter psychologisch probleem te bestempelen.’

 

Wat is de conclusie van jullie boek?

Jaap: ‘Dat er een mentaliteitsverandering nodig is. Zowel hulpverleners als mensen met obesitas moeten beseffen dat het een chronische aandoening is. Dat obesitas moet worden behandeld door het aanpassen van eet- en leefgewoontes, met bescheiden doelstellingen, met deskundige hulp en gericht op de lange termijn. Dat is misschien een conclusie van een hoog “nogal wiedes” niveau. Maar hoewel veel mensen dit zullen onderschrijven, gebeurt het toch niet. Een dergelijke langetermijnvisie is er eenvoudig niet. Het huidige aanbod is gericht op de korte termijn en dat is ook iets wat mensen graag willen. Maar het werkt niet. En dat zou ook niet meer beloofd mogen worden.’

 


Geen reacties

Voeg reactie toe (alleen diëtisten en gezondheidsprofessionals)

*

* - verplicht veld

*
*
*
*
 
 
 
 
 
 

NieuwsvoorDietisen.nl maakt gebruik van cookies. Meer informatie Sluiten