Column

12 december 2011
Door: Karine Hoenderdos

De logica van de Gezondheidsraad

Karine Hoenderdos hangt in de kerstboom

‘Hang mij maar in de kerstboom’, zeggen mijn kinderen als ze het niet meer snappen. Ikzelf snap er altijd ‘de ballen’ van, maar dat is best toepasselijk met die kerstboom erbij. De afgelopen weken hing ik dus in die kerstboom, met de Gezondheidsraad als piek. Want ik snap er niks meer van.

Lieve lezers, zeg mij nou eens wat er niet logisch is aan deze drie zinnen:

Oude mensen zijn vaak ondervoed.
Ondervoeding is niet gezond.
Die ondervoeding moet dus verholpen worden.

Klip en klaar toch, zou je zeggen? Nee hoor, zegt de Gezondheidsraad. De commissie van wijze grijze mannen (en een paar dames) geeft grif toe dat het niet gezond is om langdurig te weinig energie en eiwitten binnen te krijgen. Maar ze betwisten dat het duidelijk te meten is wanneer een oudere ondervoed is. En of het dan wel écht helpt om die persoon bij te voeden. ‘Laten we dat eerst maar eens bewijzen’, zo zegt de Gezondheidsraad. ‘En laten we eerst bewijzen of er niet een onderliggende ziekte is die de ondervoeding veroorzaakt. En of die ziekte dan misschien de sterftekans verhoogt.’

Eerst bewijzen, dan pas extra eten in het ondervoede lijf.

Daar breekt dus mijn klomp.

Als iemand uitgedroogd is, gaat er nog dezelfde dag een infuus in. We gaan niet eerst onderzoeken wat de oorzaak is van de uitdroging. Maar voor voeding geldt dus blijkbaar een ander criterium. Als iemand uitgemergeld raakt, moeten we eerst kijken of er niet een onderliggende ziekte is. En als die er is, bijvoorbeeld kanker, dan moeten we zeggen: ‘Jammer meneer of mevrouw, u bent weliswaar ondervoed maar dat ligt aan kanker, dus we geven u voorlopig geen extra eten, we gaan eerst de kanker behandelen.’

Ik ben een groot voorstander van wetenschappelijk onderzoek, harde bewijzen en consensus. Maar dit snap ik dus écht niet. Of is dit weer de zoveelste aanval op de zogenaamd dure diëtist of de kosten van een dieetpreparaat? Wie het weet, mag het zeggen. Ik hang intussen nog even in de kerstboom.

nieuwslijst

Katrijn, 18 januari 2012:

Ik vind dat voeding en vocht hoort bij de eerste levensbehoefte. Dietisten moeten zorgvuldig screenen, adviseren en, evalueren.
Het is heel onverstandig om deze methode in twijfel te trekken. Je ontneemt ons vak hiermee een hulpmiddel, te vergelijken met het ontnemen van het mogen voorschrijven van medicijnen door artsen.
Bezuinigen is prima, maar niet op deze manier.

Elisa, 17 januari 2012:

Beste Ton,

dieetvoeding/drinkvoeding wordt ingezet wanneer de gewone voeding niet meer toereikend is om voldoende energie/voedingsstoffen binnen te krijgen. Er zijn tal van situaties denkbaar waarin het voor iemand onmogelijk is op een normale manier voldoende te eten. De ´gewone´ adviezen over energieverrijking zijn dan ook niet meer toereikend. Wordt dieetvoeding te snel voorgeschreven? Misschien, ik weet het niet. Maar het wordt niet ´zomaar´ vergoed. Ik vind je reactie wat kort door de bocht. Dieetvoeding is soms noodzakelijk en de enige manier om een voedingstoestand te handhaven of een zetje in de goede richting te geven. Een eigen bijdrage voor dieetvoeding geeft het verkeerde signaal af. Dat kunnen we nu niet hebben, er worden al zoveel verkeerde signalen afgegeven.

nelly, 08 januari 2012:

Een nieuwe bedenksel en advies aan de minister door de gezondheidsraad: bij blaasontsteking bij ouderen geen vergoeding meer voor antibiotica kuur want dat zou normaal bij ouderen voorkomen!!!??? Gevolg bij niet behandelen: nierbekkenontsteking--urosepsis hoge koorts--ziekenhuisopname of mag dat ook niet meer---dan maar overlijden! Het lijkt ergens op maar zal het maar niet hardop
zeggen.

Ton, 02 januari 2012:

Beste Karien,

Bij NVD is al langer bekend dat zorgverzekeraars dieetvoedingen zouden willen schrappen.
Het in mantra roepen dat dieetvoedingen effectief zijn lijkt mij de kop in het zand steken. Wij zijn diëtist en kunnen prima advies geven hoe met andere voedingsmiddelen uit de eigen koelkast aan de normen voldaan kan worden.
Als we met zijn alle eerlijk zijn leiden dieetproducten tot minder eetlust omdat ze (teveel) vullen, zijn niet lekker en kosten totaal extramuraal 92 miljoen euro in 2010.
Een eigen bijdrage zou leiden tot minder gebruik en eerder "gewone voeding" nemen. En last but not least een volume daling | behoud in plaats van een jaarlijkse toename tot (geschat) 120 milj. in 2012

Karine, 21 december 2011:

Hoi Jolein,

leuk dat je reageert en excuses voor de dames/heren verwarring (ik had even gekeken naar de samenstelling van de Gezondheidsraad).
Ik snap dat je zegt dat alle ondervoedingsbestrijdingsacties goed onderbouwd moeten zijn. Maar wat gebeurt er in de tussentijd?
Ben jij niet bang - net als andere reageerders - dat er nu afgebroken wordt wat zo voorzichtig is opgebouwd? (ik wel) En ben je niet bang dat ondervoede ouderen niet meer goed gevoed worden, omdat het niet eenmaal wetenschappelijk bewezen is dat dat moet? (ik wel) En ben je niet bang dat de wetenschap dus hier voor slachtoffers gaat zorgen? Of voor onterechte bezuinigingen?(ik wel)

Zomaar wat vragen vanuit de kerstboom,

Karine

Wanda, 21 december 2011:

Karine, ik hang naast je.
Op de website van V&VN had ik ook al gereageerd. Een dergelijk bericht vanuit de gezondheidsraad draagt namelijk niet bij aan voldoende aandacht en actie ten aanzien van dit probleem. Voor Schippers kan dit een mooie aanleiding zijn om vergoeding van dieetpreperaten uit het basispakket te halen. Dat zou een enorme stap achteruit zijn!

http://www.venvn.nl/Actueel/tabid/1454/Articleid/5844/mid/2969/Default.aspx

Gert, 20 december 2011:

De reactie van Jolein geeft aan waar de schoen wringt bij de Gezondheidsraad. 'Evidence' in de voedingswetenschap als instrument is noodlottig. Meteen dood in de pot. Áls je al 'evidence' krijgt, dan is het minstens 10 jaar te laat. Nu dus weer voor oude mensen, dan weer voor kinderen, dan weer voor .... NOODLOTTIG.

Sabine, 20 december 2011:

Een typisch voorbeeld van een "open deur onderzoek" lijkt mij.

Karine, ik nodig je uit om uit die kerstboom te klimmen en voor meer van dit soort onderzoeken de volgende website eens te bezoeken:

http://www.rtl.nl/%28/actueel/rtlnieuws/binnenland/%29/components/actueel/rtlnieuws/2010/07_juli/20/binnenland/over-appel-onderzoek-en-andere-rare-onderzoeken.xml

Paul, 20 december 2011:

Hallo Karine en Jolein (16 dec),
De kans bestaat dat de minister alleen die regels leest die ze graag ziet. Bezuinigen. De GR graaft zichzelf een graf. De volgorde mag anders. 1. Ouderen goed/ beter voeden, ondersteund door de minister. 2. Verder onderzoek financieren naar hoe dit beter kan 3. Door aantonen van de evidence kan het beleid verder aangepast worden. De cliënt is dan niet het dupe van eerst aantonen en dan behandelen. Dus inderdaad, net als bij uitdrogen. Eerst behandelen en dan zoeken naar de oorzaak. De kans bestaat dat de minister, door dit rapport, gaat zeggen "zoek het eerst maar uit, en als je het vindt dan krijg je mijn medewerking (en de financiering). Jammer gemiste kans op een waarschijnlijk mooi rapport. Korte termijnsbeleid is in.

Paul, 20 december 2011: