Aan het woord

 

< Vorig artikel
04 april 2016
Door: Angela

‘Nog meer groenten vonden we niet realistisch’


Astrid Postma

Astrid Postma is voedingskundige en expert Voeding & Gezondheid bij het Voedingscentrum. Ze was nauw betrokken bij de ontwikkeling van de nieuwe Schijf van Vijf.

De nieuwe Schijf van Vijf oogt heel anders dan de vorige…

‘Klopt. We hebben verschillende stakeholders gevraagd wat er veranderd zou moeten worden aan de oude schijf. Gedragswetenschappers vonden bijvoorbeeld dat er teveel boodschappen op de oude schijf stonden en daarom hebben we de regels uit het midden van de schijf weggehaald. Diëtisten vonden dat de afbeeldingen van voedingsmiddelen wel heel Nederlands georiënteerd waren, waardoor andere doelgroepen zich er niet in herkenden. De nieuwe kleuren en afbeeldingen in de Schijf van Vijf zijn het resultaat van uitgebreide testen onder consumenten.’

Het groene en roze vak in de nieuwe Schijf is onderverdeeld. Waarom is dat?

‘Dat hebben we gedaan voor producten die dagelijks geadviseerd worden. Zo is duidelijker dat groente en fruit onderling niet uitwisselbaar zijn. En in het roze eiwitvak hebben we een onderverdeling gemaakt in zuivel, noten en vlees. Bij die laatste staan ook vis, peulvruchten en eieren. Deze worden wekelijks geadviseerd en zijn variaties op vlees.’

Waarom zijn de aanbeveling voor groenten en noten hoger dan die van de Gezondheidsraad?

‘Om te voorzien in alle voedingsstoffen blijkt van groenten en noten wat meer nodig dan de minimum hoeveelheden van de Gezondheidsraad. Het RIVM heeft dat berekend met een model en daaruit kwamen voor sommige groepen zelfs nog grotere hoeveelheden groenten, maar dat vonden we niet realistisch. Wel logisch, want groenten bevatten veel voedingsstoffen en weinig energie. Uiteindelijk zijn we uitgekomen op 250 gram groenten en 25 gram noten.’

Waarom is de aanbeveling voor brood verlaagd?

‘Dat hebben we gedaan als reactie op de feedback die we op de vorige aanbevelingen kregen. Veel mensen reageerden dan: “Moeten we zoveel boterhammen eten?” Blijkbaar vinden mensen het  toch best heel moeilijk om de broodaanbeveling te halen. Maar een bepaalde hoeveel brood is nog steeds nodig voor bijvoorbeeld jodium. En je hebt toch een ruime hoeveelheid nodig omdat volkoren graanproducten gezondheidsvoordeel leveren.'

Toch is de totale aanbeveling voor dit vak niet verlaagd.

‘Dat komt omdat we meer aardappelen en andere graanproducten adviseren. Uiteindelijk moeten alle voedingsstoffen ergens vandaan komen. Anders zou je heel veel groenten nodig hebben, of meer dierlijke producten en dat wilden we ook niet. Kortom: het is een puzzel die we op deze manier hebben opgelost.’

Klopt het dat de portiegrootte van margarine op brood is veranderd?

‘Inderdaad. We hebben op dit moment een project met RIVM en Wageningen Universiteit om de portiegroottes in Nederland te evalueren en daaruit blijkt dat mensen hun brood met gemiddeld 6 gram besmeren in plaats van met 5 gram.’

Het vleesadvies is flink verlaagd. Waarom is dat?

‘In de Richtlijnen goede voeding adviseert de Gezondheidsraad om de consumptie van rood en bewerkt vlees te beperken. Verder hebben we duurzaamheid echt mee laten wegen. We zouden graag zien dat mensen minder vlees eten en hebben daarom een maximum gesteld van 500 gram vlees per week, waarvan maximaal 300 gram rood vlees.’

Betekent dat dan 1 keer vegetarisch per week, naast 1 keer vis?

‘Het is geen specifiek advies om wekelijks 1 keer vegetarisch te eten, maar we adviseren wekelijks peulvruchten en eieren en die kunnen vlees prima vervangen.’

Waarom is het advies gesteld op 2-3 eieren per week?

‘Uit de modelberekeningen bleek dat eieren een rol in een gezonde voeding spelen omdat ze veel voedingsstoffen leveren. Om dat explicieter aan te geven, hebben we een apart advies voor eieren opgesteld. Dat is een weekadvies geworden en geen dagadvies, omdat elke dag een ei niet past in het advies van de Gezondheidsraad om niet meer cholesterolrijke producten te gaan gebruiken. Ook is het niet goed voor de variatie in de voeding.’

Bij zuivel is het advies voor melk verlaagd, maar voor kaas verhoogd. Waarom?

‘Om het aandeel van dierlijke producten te verlagen, adviseren we 2-3 porties melkproducten in plaats van 3. Uit het rekenmodel kwam voor kaas een grotere hoeveelheid: daarvan adviseren we nu 40 in plaats van 30 gram per dag.’

De Gezondheidsraad maakt geen onderscheid meer tussen volle en magere zuivel en kaas. Toch staan alleen magere en halfvolle varianten in de Schijf van Vijf.    

‘Dat is nodig om te voldoen aan de oude voedingsnorm uit 2001 voor maximaal 10 energie% verzadigd vet. Zolang die niet is herzien, geldt die nog steeds. Als we die voedingsnorm meenemen in het rekenmodel, dan gaat het bij volle zuivel knellen en overigens ook bij vet vlees. Daarom vallen volvette zuivel en vet vlees buiten de Schijf van Vijf.’

Waarom is de oude indeling “bij voorkeur –middenweg- bij uitzondering” verdwenen? 

‘Die driedeling gaf te weinig richting, het was mensen niet duidelijk welke frequentie er bedoeld werd. In overleg met diëtisten hebben we alternatieven bedacht. We hebben nu gekozen om alleen de echt gezonde keuzes in de Schijf van Vijf te plaatsen. En bij producten die erbuiten vallen duidelijker te maken hoe vaak iets past binnen een gezonde voeding. Zo zijn we uitgekomen op 3-5 dagelijkse en 3 wekelijkse extra’s.’

Waar vallen frisdrank en vruchtensap onder?

‘Gewone frisdrank en vruchtensap staan bij de wekelijkse extra’s, omdat de Gezondheidsraad adviseert om zo min mogelijk suikerhoudende dranken te consumeren, waaronder vruchtensap. Bij light frisdrank speelt dat niet en daarom hebben we overwogen om light frisdrank in de Schijf van Vijf op te nemen. Maar omdat de zuren erin slecht voor de tanden zijn, hebben we er toch maar een dagelijkse keuze van gemaakt.’

En hoe zit het met groentesap en smoothies?

‘Groente en fruit worden bij voorkeur heel gegeten, omdat kauwen beter verzadigt dan drinken. We hebben nu de volgende grens getrokken: gepureerde groenten en fruit die je met een lepel eet, vallen onder de Schijf van Vijf en groentesap en smoothies die gedronken worden niet.’

Onder die wekelijkse extra’s staan niet alleen friet en gebak maar ook 48+ kaas en potgroenten. Nu lijkt het of het allemaal even slecht is.

‘Het is niet de bedoeling om die producten onderling te vergelijken. Het geeft alleen aan dat het producten zijn die mensen beter niet te vaak kunnen eten. Het is vooral een frequentie-advies.’

Is het voor consumenten nog wel te volgen?

‘Mensen begrijpen dat best wel en het draagt bij aan de vrije keuze van consumenten. Om het consumenten gemakkelijker te maken, hebben we 2 tools ontwikkeld. De eerste is ‘De Schijf van Vijf voor jou’, waarbij mensen na invullen van leeftijd en geslacht meteen de aanbevolen hoeveelheden per dag te zien krijgen. Ook krijgen ze 10 dagmenu’s met recepten, gericht op verschillende eetpatronen. Denk aan een dagmenu voor wie vooral Hollands wil eten, een vegetarisch dagmenu en een Marokkaans dagmenu. De andere tool is ‘Mijn Eet-update’. Dit helpt mensen om de eerste stap te zetten naar een gezonder eetpatroon. Het is toegankelijk en laagdrempelig en gericht op meer groenten, fruit, volkoren en minder frisdrank en tussendoortjes.’


Geen reacties

Voeg reactie toe (alleen diëtisten en gezondheidsprofessionals)

*

* - verplicht veld

*
*
*
*
 
 
 
 
 
 

NieuwsvoorDietisen.nl maakt gebruik van cookies. Meer informatie Sluiten