Aan het woord

 

< Vorig artikel
02 april 2015
Door: Angela

‘Calorieën tellen werkt bij kankerpatiënten averechts’


José van Mil

José van Mil is kok, eigenaar van Pepper & Salt en auteur van Gezond eten rond chemotherapie. Ze heeft een methode ontwikkeld om kankerpatiënten tijdens chemotherapie en bestraling beter te laten eten.

Vanwaar je interesse in dit onderwerp?

‘Mijn man heeft tot 2 keer toe kanker gehad en is 4 jaar geleden overleden aan de ziekte van Kahler. Hij was een ongelofelijke lekkerbek, maar door de bestralingen en chemokuren niet meer. Mijn passie en een deel van mijn werk is receptontwikkeling, dus ik heb toen een manier bedacht om hem te laten eten, ook al had hij pijn of geen trek.’

Waarom is eten zo’n probleem tijdens de behandeling van kanker?

‘Door chemotherapie zijn patiënten vaak misselijk en verandert de smaak en geur. Water kan smaken als azijn en een zoetekauw wil soms echt geen zoet meer. Uit onderzoek is bekend dat zoet de eerste smaak is, die verdwijnt door een chemokuur. Terwijl zoet normaal gesproken de smaak is die het langste te proeven blijft als mensen ouder worden. Vaak kunnen patiënten de geur van veel eten niet goed verdragen. Als ze in het ziekenhuis liggen en eten krijgen opgediend op een dienblad met deksel, dan kan de walm na het openen van het deksel hen de eetlust volledig ontnemen. Ook bestraling in het hoofd-halsgebied kan de mond en tong aantasten en slikken kan heel pijnlijk zijn. Meestal komt de smaak na de behandeling wel weer terug. Maar juist tijdens de behandeling is gezond en gevarieerd eten belangrijk om de patiënt zo sterk mogelijk te houden.’

Wat houdt jouw methode in?

‘Ik richt me vooral op het mondgevoel. Om de patiënt iets te laten eten, moet de textuur prettig voelen en geen pijn veroorzaken in de mond en bij het slikken. Ik heb recepten bedacht rondom 5 texturen, die ieder in een andere fase van de behandeling een goed mondgevoel kunnen geven. De 5 texturen zijn: vloeibaar, smeuïg en luchtig, krokant, zacht met beet en stevig. Bij veel pijn in de mond en bij het slikken zijn vloeibare dingen geschikt, zoals soepjes, smoothies, milkshakes, anijsmelk of warme appelsap. Een voorbeeld van smeuïg en luchtig is mousse, een romig roerei of een heel fijn gestampte stamppot. Krokante gerechten als een toastje met zalm of aardappelkoekjes met eiersalade zijn een aanrader als iemand wel kan eten, maar geen trek heeft. Zacht met een beet is bijvoorbeeld gare pasta. En stevige hapjes zijn gewone gerechten in heel kleine hoeveelheden. Denk in alle gevallen aan mini-porties in de vorm van amuses. Dat is sowieso een belangrijke tip: biedt patiënten hele kleine hoeveelheden aan. Desnoods hoeveelheden zo klein als een, twee of drie dobbelstenen. Hou geen vaste eettijden aan, maar biedt verspreid over de dag kleine hapjes aan. De aanblik en geur van veel eten staat patiënten vaak tegen. En beter 2 kleine hapjes dan geen hapje.’

Waar zijn de recepten te vinden?

‘In mijn boek Gezond eten rond chemotherapie. En binnenkort komt mijn blog “Eten-met-kanker” online, met nieuwe recepten, informatie, tips en verhalen van patiënten.’

Hoe werkt je methode in de praktijk?

‘Het is heel erg afhankelijk van de persoon, het moment en het stadium van de behandeling wat een patiënt kan eten en waar hij zin in heeft. Met mijn methode kun je de patiënt iedere keer laten kiezen voor een textuur die een goed mondgevoel geeft. Maar ook de temperatuur is belangrijk: soms heeft koud de voorkeur, zoals druiven uit de koelkast of een (vers)vruchtenijsje, een andere keer juist warm of lauw. Met kruiden kun je variëren in smaaksterkte. En je kunt laten kiezen voor zoete of hartige gerechtjes. Verder geldt echt: zien eten doet eten. Laat degene die het hapje heeft gemaakt ook zelf ervan mee-eten, in dezelfde hoeveelheden en in een rustig tempo. En zorg voor een goede sfeer en als het even kan een gezellig muziekje. Het zijn vaak kleine dingen die iemand over de streep trekken om te gaan eten.’

Hoe reageren patiënten erop?

‘Ik heb onlangs voor een patiëntenvereniging een workshop “Gezond eten rond chemotherapie” gegeven samen met Marja Lantinga, diëtist oncologie van het VUmc. De deelnemers en ook hun begeleiders waren heel enthousiast over de sensorische proeverij van 5 gerechtjes met verschillende texturen. Ze raakten erdoor geïnspireerd en zagen weer mogelijkheden om te blijven eten. De belangrijkste boodschap was eigenlijk dat een hapje ook heel klein mag zijn. Denk aan soep in een espressokopje. Het ziet er leuk uit en dat alleen al kan iemand aan het eten krijgen. Overigens worden mijn gerechtjes in het VUmc 2 keer per maand gemaakt en uitgedeeld op de polikliniek en chemotherapie-afdeling. De afdeling diëtetiek en de keuken werken hierin samen.’

Hoe is de kennis van de diëtist op dit terrein?

‘Diëtisten weten natuurlijk heel veel over voeding, maar mijn ervaring is dat ze bij kankerpatiënten vaak denken vanuit de normale hoeveelheid calorieën. Natuurlijk is het belangrijk dat patiënten genoeg calorieën binnenkrijgen, maar als de nadruk teveel ligt op de hoeveelheid eten, dan werkt dat averechts. Daarom ga ik na de zomer masterclasses en workshops geven over de praktische kant van eten rond chemotherapie en bestraling. De masterclass is bedoeld voor diëtisten, verpleegkundigen, voedingsassistenten en instellingskoks.’

Zaterdagochtend 25 april geeft José een workshop voor patiënten en belangstellenden in de Markthal in Rotterdam bij De Wereld van Smaak.


Jolien Pon, voorm.voorzitter SPKS Darmkanker Nederland, 07 juni 2016:
Erg veel gehad aan je boek. Kijk uit naar je blog.
Jolien
Karine Hoenderdos, redacteur nieuws voor dietisten, 07 april 2015:
Mooi verhaal, Jose!

Voeg reactie toe (alleen diëtisten en gezondheidsprofessionals)

*

* - verplicht veld

*
*
*
*
 
 
 
 
 
 

NieuwsvoorDietisen.nl maakt gebruik van cookies. Meer informatie Sluiten